Farmareus die vaccin mag leveren aan België betaalt geen cent als het misgaat: “Dit is toch niet normaal?”

Farmareus AstraZeneca zal geen cent betalen als er problemen zijn met zijn coronavaccin. De lidstaten van de Europese Unie staan volledig in voor de financiële risico’s. AstraZeneca kan hoogstens zijn contract verliezen. “Dit is toch niet normaal?”

AstraZeneca is het eerste bedrijf dat coronavaccins mag leveren aan België. Maar de Brits-Zweedse farmareus heeft de contractonderhandelingen met de Europese Commissie, die optreedt in naam van alle EU-lidstaten, volledig naar zijn hand weten te zetten. Als er iets misloopt met het vaccin, en mensen nare bijwerken blijken te hebben, zal de ontwikkelaar geen cent moeten betalen. Volgens het geneesmiddelenagentschap FAGG “zullen de lidstaten voor een vergoeding moeten instaan als een burger een schadeclaim indient”.

LEES OOK. Dosissen van vaccin voor ons land gereserveerd: 3,8 miljoen Belgen kunnen worden ingeënt

Die opmerkelijke aansprakelijkheidsclausule, waarbij AstraZeneca de hete aardappel doorschuift naar de EU-landen als er iets fout loopt, wordt dus toch aan het onderlinge contract toegevoegd. Nochtans had federaal minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) vorige vrijdag bij VTM nieuws te kennen gegeven dat ze die aansprakelijkheidsclausule absoluut niet wilde, en andere lidstaten én de Europese Commissie evenmin.

Maar gisteren moest De Block in de Commissie Volksgezondheid toegeven dat alle partijen water bij de wijn hebben gedaan. AstraZeneca levert onder een hoge tijdsdruk 7,5 miljoen dosissen coronavaccin aan ons land. Goed om 3,75 miljoen Belgen te vaccineren, want er zijn twee inentingen per persoon nodig. Eén dosis kost de Europese Commissie en de lidstaten 2,9 euro, waarbij AstraZeneca geen enkele winst zou maken. “In ruil zal het bedrijf worden gevrijwaard van de kosten als er iets fout loopt”, zegt De Block. “Voor zover ingediende schadeclaims niet voortvloeien uit een bewust foutieve werking van het bedrijf en haar vaccin tenminste.”

Hek van de dam

“Onbegrijpelijk”, vindt professor medisch recht Thierry Vansweevelt (Universiteit Antwerpen). “Bewust foutief gedrag bij het ontwikkelen van een vaccin, dat gebeurt nooit. En dan nog: wie kan bewijzen dat een bedrijf bewust fout handelt? Op deze manier ontloopt AstraZeneca elke financiële aansprakelijkheid als er iets mis blijkt te zijn, en dat is gewoon niet juist. Als je een vaccin op de markt brengt, moet je daarvoor kunnen instaan.”

Minister De Block maakt zich wel sterk dat problemen met het AstraZeneca-vaccin eigenlijk zo goed als onmogelijk zijn. “De Europese Commissie heeft toegang tot elk detail met betrekking tot de ontwikkeling van het vaccin. AstraZeneca moet ook een hele resem richtlijnen volgen.” Bovendien wordt het vaccin zélf ook uitvoerig getest op zijn werking én eventuele bijwerkingen, eer het in ons land zal worden uitgedeeld.

Maar het afwimpelen van aansprakelijkheid schept een enorm gevaarlijk precedent, vindt professor Vansweevelt. “Het belangrijkste is dat burgers die een schadeclaim indienen, vergoed kunnen worden, al zal het nu wel met hun eigen belastinggeld zijn”, zegt hij. “Maar die andere vaccinontwikkelaars zullen nu óók zo’n clausule vragen. En waarom dan niet ook voor andere geneesmiddelen? Dan is het hek helemaal van de dam, en is niemand nog verantwoordelijk voor wat hij produceert.”

bekijk ook

Europese Commissie sluit eerste vaccin deal met Britse AstraZeneca: “Basiscontract voor de aankoop van 300 miljoen dosissen ligt klaar”

ZO ZIT DAT. Waarom duurt het zo lang om een vaccin tegen het coronavirus te ontwikkelen?

Door Hannes Heynderickx
AANGERADEN