Minderheden en rolstoelgebruikers structureel gediscrimineerd op Antwerpse huurmarkt

Bron © BELGA

Foto: Peter Hilz

Antwerpen -

Op de professionele huurwoningmarkt van Antwerpen is er sprake van structurele discriminatie van etnische minderheden en rolstoelgebruikers. Dat wijst een onderzoek van de vakgroep sociologie van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) in opdracht van het stadsbestuur uit. Het gaat om de nulmeting met praktijktesten die het stadsbestuur wilde doen om de eventuele discriminatie op de huurmarkt in kaart te brengen, zodat er vervolgens een gericht beleid tegenover kan worden geplaatst.

Het onderzoek vond plaats tussen oktober 2019 en oktober 2020 en draaide rond 3.481 academische correspondentietesten - de geschreven variant van praktijktesten. De onderzoekers reageerden op bestaande huuradvertenties op Immoweb en Zimmo met telkens twee fictieve kandidaat-huurders: de testpersoon had een kenmerk waartegen gediscrimineerd kon worden, de controlepersoon niet. Op alle andere aspecten waren de test- en controlepersoon identiek hetzelfde. Nadien werden de reacties van de vastgoedmakelaars per mail, sms of voicemail bijgehouden en geanalyseerd.

Minder kandidaten met niet-Belgische naam uitgenodigd

De resultaten tonen volgens de onderzoekers zwart op wit aan dat vastgoedmakelaars in Antwerpen significant minder kandidaten met een niet-Belgische naam uitnodigden voor een plaatsbezoek dan kandidaten met een Belgisch klinkende naam. Bij mannen van niet-Belgische origine was de nettodiscriminatiegraad 19 procent, bij vrouwen 15 procent. Rolstoelgebruikers werden zelfs in 36 procent van de gevallen gediscrimineerd. Niet alleen vinden die laatsten zeer moeilijk een woning die ze kunnen huren, vaak zien makelaars ook de wettelijk beschermde “redelijke aanpassingen” die de huurkandidaten indien nodig op eigen kosten willen doen, niet zitten. Opvallend is ook dat mannen in het algemeen vaker werden uitgenodigd dan vrouwen, al was dat geen onderwerp van de studie.

Tegenover personen met een mentale beperking en tegen homoseksuele of lesbische koppels stelden de onderzoekers geen discriminatie vast: zij bleken evenveel kans te maken op een plaatsbezoek als kandidaten zonder een mentale beperking of als heteroseksuele koppels.

In vergelijking met andere steden doet Antwerpen het volgens professor Pieter-Paul Verhaeghe “niet supergoed, maar ook niet superslecht”: voor mannen van niet-Belgische origine staat de teller in Gent bijvoorbeeld op 14 procent discriminatie (weliswaar bij een tweede onderzoek, na antidiscriminatiebeleid), in Brussel op 20 procent, in Namen gaat het om 37 procent en Bergen spant de kroon met 57 procent.

Meermaals getest

Doordat de Antwerpse makelaars meerdere keren werden getest, konden de onderzoekers ook vier profielen van makelaars onderscheiden op basis van hun discriminerend gedrag. Een eerste groep van 18 procent discrimineert consequent tegen etnische minderheden. “Dit zijn makelaars die allicht bewust discrimineren”, stelt Verhaeghe. Een tweede groep (23 procent) discrimineert af en toe, mogelijk op vraag van klant/verhuurder. 53 discrimineert zelden of nooit, 6 procent discrimineert in positieve zin. Bij die laatste groep ging het vooral om makelaars die met expats en kortverhuur werken.

De onderzoekers doen alvast enkele beleidsaanbevelingen om de discriminatie aan te pakken. Die gaan van informatie- en sensibiliseringscampagnes en training van makelaars tot sensibiliserende correspondentietesten, handhaving en meer betaalbaar wonen. “Sensibilisering zonder handhaving is naïef”, zegt Verhaeghe. “Je moet een stok achter de deur hebben, bijvoorbeeld door al te zeggen dat je zal optreden als sensibilisering niet blijkt te werken. Je zou dan correspondentietesten als bewijs kunnen laten dienen bij een klacht.”

Verhaeghe stelt ook dat de discriminatie in het onderzoek allicht nog onderschat wordt. “De mogelijke discriminatie tijdens en na het plaatsbezoek kennen we hiermee niet en uit buitenlands onderzoek weten we dat die soms nog groter is”, stelt hij. “Bovendien was de testpersoon hier eigenlijk licht in het voordeel tegenover de controlepersoon omdat hij steeds eerst reageerde.” De studie zegt ook niets over de verhuur door particulieren. “Ook daar blijkt uit andere onderzoeken dat de discriminatie vaak nog groter is”, zegt Verhaeghe.

AANGERADEN