Als VIAS u onwettig gefotografeerd heeft met gsm achter stuur, riskeert het zelf een superboete

De camera’s van VIAS detecteren of iemand zijn gsm aan het gebruiken is terwijl hij rijdt .(Archief Foto: BELGAIMAGE)

De Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA) opent een onderzoek naar de testen die verkeersinstituut VIAS momenteel doet met camera’s die gsm-gebruik achter het stuur moeten detecteren. De GBA, de vroegere Privacycommissie, is benieuwd op welke juridische basis VIAS de beelden maakt. Als blijkt dat VIAS onwettig foto’s heeft gemaakt van bestuurders, riskeert het een boete die kan oplopen tot 560.000 euro.

De privacywaakhonden zijn not amused met het proefproject dat verkeersinstituut VIAS momenteel heeft lopen om chauffeurs op te sporen die hun gsm gebruiken achter het stuur. De proeven lopen al een tijdje, maar kwamen pas nu op de radar van de Gegevensbescherminsautoriteit (GBA), de opvolger van de Privacycommissie.

In de Kamer worden de komende weken enkele wetsvoorstellen besproken om onbemande camera’s te kunnen inzetten tegen gsm-gebruik achter het stuur. “Ik kan me daar nog niet over uitspreken”, zegt voorzitter David Stevens van de GBA. “We moeten de teksten nog bestuderen en we willen die constructief bekijken. Camera’s inzetten en de gegevens verwerken voor nieuwe doeleinden is altijd een zekere inbreuk op de privacy. Maar als daar minder verkeersslachtoffers tegenover staan, moeten we de balans maken.”

Juridische grond

Het proefproject van VIAS, waarbij vanaf een brug verschillende foto’s worden genomen van voorbijrijdende wagens, noemt Stevens echter “problematisch”. Op dit moment bestaat er geen wetgeving die de politie toelaat om gsm-gebruik te detecteren met onbemande camera’s. Dat is ook de reden waarom de politie niet rechtstreeks betrokken is bij de proeven. “Maar als de politie het niet mag, dan kan het voor VIAS evenmin. En dat het maar om een test gaat, is geen excuus. Zo werkt privacy niet. Wij zijn hierover ook nooit gecontacteerd. Ik zal VIAS dus om uitleg vragen. Als blijkt dat ze geen juridische grond kunnen voorleggen, zullen we een onderzoek starten en kunnen er sancties volgen.”

VIAS-woordvoerder Stef Willems zegt dat die rechtsgrond er wel degelijk is: “namelijk het gerechtvaardigd belang om als onderzoeksinstituut wetenschappelijk onderzoek te verrichten”. Stevens wil daar momenteel nog niet op reageren. Volgens jurist en privacy-activist Matthias Dobbelaere-Welvaert, kan ‘gerechtvaardigd belang’ echter enkel worden ingeroepen als er vooraf een studie wordt gedaan en dat heeft VIAS volgens hem niet gedaan.

VIAS zegt dat het enkel de bedoeling had om te kijken of de technologie werkte. “Die zorgt ervoor dat de gezichten van passagiers in de wagen automatisch onherkenbaar worden gemaakt en toont enkel beelden van situaties waarin een GSM gebruikt wordt aan het stuur.” Maar volgens Dobbelaere-Welvaert had VIAS de test “perfect kunnen doen op een afgesloten parcours, met bestuurders die hun toestemming gaven. Er was geen enkele reden om zo’n verregaande test uit te voeren met bestuurders die niet wisten dat ze gefilmd werden, zeker niet zolang de wetgeving niet is aangepast.”

Als de GBA de testen voor de Geschillenkamer brengt, kan er beslist worden dat de verwerking van de gegevens moet stoppen. Maar aangezien het proefproject bijna ten einde loopt, lijken dat vijgen na Pasen. VIAS riskeert echter ook een boete die kan oplopen tot 4 procent van zijn omzet, omgerekend zo’n 560.000 euro. “Zo’n vaart zal het wellicht niet lopen”, zegt Dobbelaere-Welvaert. “Maar als VIAS hiermee wegkomt, kan elk bedrijf straks zomaar camera’s plaatsen langs de snelweg om eender welke technologie te testen.”

Door Hannes Cattebeke
AANGERADEN