Europese leiders proberen violen te stemmen, maar de meningen over reisverbod zijn verdeeld

Bron © BELGA

Europese Raadsvoorzitter Charles Michel

Tegen de achtergrond van de knik in de vaccinleveringen en de oprukkende Britse variant van het coronavirus houden de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie donderdagavond een nieuwe videoconferentie over de aanpak van de pandemie. Heikele thema’s als het reisverkeer en een vaccinatiecertificaat staan op de agenda.

“De vaccinatie­mogelijkheden zijn bemoedigend, maar we moeten waakzaam blijven en het testen en contact­onderzoek voortzetten, zonder grens­overschrijdend verkeer binnen de EU te verbieden”, zo schreef de Europese Raadsvoorzitter Charles Michel dinsdag in zijn uitnodigingsbrief aan de leiders van de 27 lidstaten.

Het neemt niet weg dat premier Alexander De Croo zal pleiten voor een tijdelijk en gericht verbod op niet-essentiële reizen. België wil dat de grensoverschrijdende handel vlot blijft lopen en grenswerkers naar hun werk kunnen, maar “reizen die niet essentieel zijn, met bijvoorbeeld enkel toerisme als doel, die moeten we nu wel een halt toeroepen”, zei de premier.

Op het vlak van coronabesmettingen doet België het momenteel beter dan vele andere lidstaten, maar de regering is ervoor beducht dat het toerisme de meer besmettelijke Britse variant vrij spel gaat geven. “We zitten nu in een iets betere situatie, maar de minste vonk kan ervoor zorgen dat de cijfers weer sterk stijgen”, waarschuwde De Croo.

“Algemeen reisverbod niet gerechtvaardigd”

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel sloot donderdag de herinvoering van grenscontroles niet uit. Duitsland zal op de videoconferentie “een aanpak gebaseerd op samenwerking” bepleiten, aldus Merkel, maar het is volgens haar niet uitgesloten dat Duitsland “als laatste toevlucht” toch naar grenscontroles grijpt om de import van nieuwe varianten in te dijken.

In haar bijdrage aan de videoconferentie onderstreepte de Europese Commissie dan weer dat “grenssluitingen of algemene reisverboden (...) niet gerechtvaardigd zijn”. De Commissie moedigt de lidstaten wel aan om niet-essentiële reizen “sterk af te raden” zolang de epidemiologische situatie niet verbetert.

België raadt die niet-essentiële reizen al maanden af, maar toch zijn er tijdens de kerstvakantie 160.000 Belgen naar het buitenland getrokken. De regering neemt zich dan ook voor om het verbod sowieso op de agenda van het Overlegcomité van vrijdag te plaatsen, ook als De Croo zijn Europese ambtgenoten niet kan overtuigen.

Meer analyse op coronastalen

Om de verspreiding van nieuwe varianten in te dammen, blijft de Commissie vooral inzetten op testen en quarantaines. Ze vraagt de lidstaten onder meer om het aantal genoomanalyses op te drijven naar minstens 5 en liefst 10 procent van alle positieve coronastalen. Enkel Denemarken haalt die drempel, de meeste lidstaten komen volgens de Commissie niet eens in de buurt van 1 procent. Op vlak van quarantaines blijft elke lidstaat intussen een eigen beleid voeren.

Daarnaast zullen de leiders veel aandacht besteden aan de uitrol van de vaccinatiecampagnes. De Commissie heeft de lidstaten gevraagd om tegen maart 80 procent van de 80-plussers en het zorgpersoneel een inenting te geven. Tegen het einde van de zomer zouden ze 70 procent van de volwassen bevolking gevaccineerd moeten hebben.

De knik in de leveringen van het vaccin van Pfizer/BioNTech verandert daar niets aan. “Dit is zeker doenbaar”, zei voorzitter von der Leyen woensdag over de doelstellingen. Ze verwacht binnenkort goed nieuws over de vaccins van AstraZeneca, Johnson & Johnson en CureVac en er wordt ook bekeken met de farmabedrijven hoe de productie kan opgeschaald worden. “Het aantal beschikbare vaccins zal stijgen, het is dan ook goed om ambitieus te zijn.”

Vaccinatiecertificaat

De vaccinatie brengt meteen een ander geladen thema met zich mee: een vaccinatiecertificaat dat in de hele Unie wordt erkend. Er bestaat overeenstemming over het idee dat zo’n certificaat van belang is voor gebruik in de gezondheidszorg, maar de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis ziet het certificaat ook als paspoort om het toeristische zomerseizoen te vrijwaren. Een koppeling van het certificaat aan het vrije verkeer is momenteel echter niet aan de orde voor andere landen.

“Het is voorbarig. We moeten wachten tot een voldoende groot aantal mensen is gevaccineerd en er meer wetenschappelijke informatie over de vaccins is. Vaccinatie betekent niet dat men andere mensen niet meer kan besmetten”, zei een Europese functionaris. Bovendien dreigt discriminatie tussen mensen die het prikje reeds hebben gehad en zij die achteraan in de wachtrij staan. Anderen vrezen ook dat vaccinatie minder vrijwillig zal ogen wanneer er bepaalde rechten aan gekoppeld worden.

Een laatste gespreksthema is de beschikbaarheid van vaccins voor derde landen. De Commissie heeft voor de lidstaten in totaal 2,3 miljard doses gereserveerd. Daarbij is het steeds de bedoeling geweest om een deel ervan aan andere landen door te geven, in het bijzonder in de Balkan en Afrika.

AANGERADEN