Britse premier Johnson kapittelt Europese Unie voor aanvang Noord-Iers crisisoverleg

Bron © BELGA

Foto: REUTERS

Voor aanvang van een crisisberaad met de Europese Commissie heeft de Britse premier Boris Johnson opgeroepen tot Europese stappen om de spanningen in Noord-Ierland te bedaren. Hij waarschuwde in het parlement dat Londen “alles zal doen wat nodig is” om het Ierse vredesproces en de eenheid van het Verenigd Koninkrijk te vrijwaren.

De Britse topminister Michael Gove houdt om 18.00 uur een videogesprek met vicevoorzitter Maros Sefcovic van de Commissie en met de Noord-Ierse premier Arlene Foster en vicepremier Michelle O’Neill. Het belooft een overleg onder hoogspanning te worden nadat de Commissie vrijdag zinnens was om de noodprocedure van artikel 16 van het Ierse protocol te activeren. Dat moest het mogelijk maken om de export van coronavaccins te controleren aan de Ierse grens.

Het protocol, dat deel uitmaakt van het akkoord over de Britse terugtrekking uit de Europese Unie, moest net verzekeren dat er nooit fysieke controles zouden plaatsvinden op die grens tussen EU-lidstaat Ierland en Noord-Ierland, dat tot het Verenigd Koninkrijk behoort. Beide partijen raakten het eens over een oplossing waarbij de regels in Noord-Ierland afgestemd zouden blijven op de Europese en de controles zouden plaatsvinden tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk.

Twijfel

Onder druk van Londen, Dublin en Belfast krabbelde de Commissie vrijdag quasi onmiddellijk terug, maar de Britse regering lijkt vastberaden om de uitschuiver maximaal uit te buiten. “Het is bijzonder betreurenswaardig dat de Europese Unie twijfel lijkt te zaaien over het Goede Vrijdagakkoord en lijkt op te roepen tot een grens op het Ierse eiland”, zo viel de Britse premier Boris Johnson woensdag uit in het parlement.

Even voordien had Johnson in een gesprek met Foster verzekerd dat hij “alles zou doen” om de eenheid van het Verenigd Koninkrijk te verzekeren en de handelsstromen over de Ierse Zee zo soepel mogelijk te laten lopen. Desnoods roept hij artikel 16 zelf in. “We zullen alles doen wat nodig is, vanuit wetgevend oogpunt of door het inroepen van artikel 16 van het protocol, om te verzekeren dat er geen obstakels zijn in de Ierse Zee”, zei hij in het parlement.

Versoepelde regels

Als het van Foster afhangt, kan het hele protocol net zo goed de prullenmand in, maar de unioniste kreeg meteen tegengas van O’Neill. “We gaan de baby niet met het badwater weggooien”, zei de vicevoorzitter van Sinn Fein. Uit een brief van Gove aan Sefcovic blijkt dat Londen in eerste instantie mikt op een verlenging van de huidige overgangsmaatregelen tot 2023. Het gaat dan onder meer over de versoepelde regels waaraan supermarkten en leveranciers moeten voldoen. Die kampen nu al met bevoorradingsproblemen en meer papierwerk dreigt de situatie nog moeilijker te maken.

De Commissie van haar kant zweert intussen trouw aan het protocol. “Het is de hoeksteen van het terugtrekkingsakkoord en de enige manier om het Goede Vrijdagakkoord in al zijn dimensies te beschermen en vrede en stabiliteit op het Ierse eiland te beschermen. Dat is steeds de absolute prioriteit van de Europese Unie geweest en dat zal ik ook opnieuw bevestigen”, tweette Sefcovic voor aanvang van de meeting.

AANGERADEN