Spanning in zaak-Navalny stijgt: drie EU-landen wijzen Russische diplomaten uit, België “bereid om nieuwe sancties tegen Rusland te steunen”

Bron © BELGA

De Russische ambassade in Stockholm. Foto: AFP

In een reactie op de uitzetting van drie Europese diplomaten uit Rusland hebben de Duitse, Zweedse en Poolse autoriteiten op hun beurt elk een Russische diplomaat uitgewezen. Dat hebben de regeringen van de drie landen maandag bijna tegelijkertijd gemeld.

Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde maandag dat een medewerker van de Russische ambassade in Berlijn “persona non grata” werd verklaard. Aan de basis van de opgelopen spanningen tussen beide landen ligt onder andere de opsluiting van Aleksej Navalny, de Russische oppositieleider die in Moskou werd opgepakt na zijn terugkeer uit Duitsland.

Het Poolse ministerie van Buitenlandse Zaken twitterde dat het een diplomaat van het Russische consulaat in Poznan het land uitzet, in een reactie op de recente “ongerechtvaardigde uitzetting” van een Poolse diplomaat in Rusland.

Ook de Zweedse minister van Buitenlandse Zaken Ann Linde maakte via Twitter bekend dat iemand van de Russische ambassade Zweden moet verlaten. “Dit is een duidelijk antwoord op de onaanvaardbare beslissing om een Zweedse diplomaat uit te wijzen die enkel zijn taken vervulde”, klonk het.

Rusland wees vrijdag drie diplomaten uit Duitsland, Polen en Zweden uit omdat ze volgens Moskou hadden deelgenomen aan niet-toegelaten protesten. Sinds de arrestatie van Navalny worden in heel het land manifestaties gehouden voor zijn vrijlating.

De Russische autoriteiten hebben de aankondiging van de drie landen al bestempeld als een “ongegronde” maatregel. “De beslissing die vandaag werd genomen door Polen, Duitsland en Zweden is ongegrond en onvriendelijk”, aldus woordvoerster Maria Zakharova van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Ze hekelde andermaal de westerse “inmenging” in de binnenlandse aangelegenheden van Rusland.

België “bereid om nieuwe sancties tegen Rusland te steunen”

België is inmiddels bereid om nieuwe sancties tegen Rusland te steunen. Dat heeft vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken Sophie Wilmès maandag gezegd, na een onderhoud met de Europese hoge vertegenwoordiger van het Europees buitenlands beleid Josep Borrell. Dialoog met Rusland blijft “noodzakelijk”, maar “we kunnen we de laakbare houding van Moskou en de toegenomen provocerende attitude tegenover de Europese partners niet blauw-blauw laten”, klinkt het bij Wilmès.

Wilmès praatte met Borrell over diens veelbesproken trip naar Moskou vorige vrijdag. “België steunt Borrell in zijn demarche en zal dat ook blijven doen. Ons land vindt dat dialoog en actieve Europese betrokkenheid nog altijd noodzakelijk zijn. Tegelijk kunnen we de laakbare houding van Moskou en de toegenomen provocerende attitude tegenover de Europese partners niet blauw-blauw laten. We moeten daarom bereid zijn om samen rode lijnen te trekken en eensgezind aanvullende beperkende maatregelen te nemen tegen Rusland”, stelt Wilmès.

Wilmès en de buitenlandministers van de andere EU-lidstaten buigen zich op 22 februari over de veroordeling van oppositieleider Aleksej Navalny en de missie van Borrell. Die maakte veel rumoer los. In een gemeenschappelijke persconferentie zette de Russische buitenlandminister Sergej Lavrov de Europese Unie als “onbetrouwbare partner” weg. Diezelfde dag werd in Moskou een nieuw proces tegen Navalny geopend en via sociale media moest Borrell even later vernemen dat drie diplomaten van Duitsland, Polen en Zweden door Rusland persona non grata worden verklaard omdat ze aanwezig waren op een manifestatie ter ondersteuning van Navalny.

“Europa en Rusland drijven uit elkaar”

Borrell zelf concludeerde zondagavond in een blog dat “Europa en Rusland uit elkaar drijven”. “Het lijkt erop dat Rusland zich geleidelijk aan het losmaken is van Europa en democratische waarden als een existentiële bedreiging ziet”, schreef de Spanjaard. “We gaan deze zaken bespreken met de Europese buitenlandministers. Zoals steeds is het aan de lidstaten om over de volgende stappen te beslissen, en ja, daar zouden sancties kunnen bijhoren”, luidde het. De Europese Unie heeft de voorbije jaren al tal van sancties tegen Moskou ingevoerd. Daarover moeten de lidstaten steeds met unanimiteit beslissen.

Polen organiseerde maandag alvast een videoconferentie met het team van Navalny en diplomatieke vertegenwoordigers van de EU-lidstaten, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada en Oekraïne voor een discussie “over de volgende stappen”.

Kritiek op trip

Eerder op de dag had de woordvoerder van Borrell de omstreden trip naar Moskou verdedigd. “De belangrijkste doelstelling van de reis was om een sterke, duidelijke, ondubbelzinnige boodschap te brengen over Navalny en de stand van onze relaties. Die boodschap is zeer krachtig en duidelijk overgemaakt”, luidde het. Betreuren doet Borrel de reis niet. Het verloop ervan “bood een heel duidelijke indicatie van welk pad Rusland wil bewandelen”. Dit zal meegenomen worden in de lopende discussie onder de lidstaten over onze relaties met Rusland”, zei de zegsman.

Dinsdag debatteert het Europees Parlement over de reis van Borrell. Ook daar is de kritiek in sommige politieke families oorverdovend. “Een desastreus bezoek, slecht voorbereid, heel naïef en zonder strategie. Rusland heeft gewoon de middelvinger uitgestoken”, klinkt het bij Hilde Vautmans (Open Vld/Renew Europe). De vraag rijst of Borrell nog voldoende gewicht heeft om de komende jaren het buitenlands buitenlands beleid te dragen. “We moeten zeker de gele kaart trekken”, meent Vautmans.

Marc Botenga (PVDA/GUE) denkt niet dat de persoon Borrell het probleem is, maar dringt aan op een diepgaande evaluatie van het Europees buitenlands beleid. Ook Assita Kanko (N-VA/ECR) wil niet alle schuld in de schoenen van de Spanjaard schuiven, maar stelt wel “een gebrek aan moed” en “een probleem van geloofwaardigheid” vast bij een Europese Commissie die bij haar aantreden geopolitieke ambities uitsprak. Tom Vandenkendelaere (CD&V/EVP) registreert in het parlement ook “terecht” veel woede over de wijze waarop Lavrov Borrell heeft onthaald. “Je kan pragmatisch zijn, maar op een bepaald moment stopt het wel.”

Door jvh
AANGERADEN