Zestien verdachten weer vrij, maar grote mestverwerker verzegeld na zwendel met biogas: onderzoek moet uitwijzen hoe groot schade voor volksgezondheid en milieu is

Foto: Fertikal

Merksplas / Beveren-Waas -

In het onderzoek naar mestfraude en vermeende zwendel met biogas zijn vrijdag de verhoren heel de dag doorgegaan. Als laatste werd Jimmy Quirynen van Quirynen Energy Farming, het biogasbedrijf in Merksplas, aan de tand gevoeld. De overige zestien gearresteerden, onder wie Jimmy’s neven Frank en Bart Quirynen, mochten donderdag en vrijdag allemaal terug naar huis. De Mestbank legde wel de zegels op het bedrijf Fertikal in de Waaslandhaven, een van de grootste mestverwerkers van Europa.

De inval zindert nog na bij de Quirynen Groep. “Mijn cliënten zijn ontdaan”, zegt meester Tom Hermans, advocaat van Frank, Bart en Jimmy Quirynen. “De inval trof hen als een mokerslag. Het is geen pretje als de speurders om 6u ’s ochtends in de slaapkamer aan je bed staan. Iedereen is daarnaast ook wel opgelucht dat ze na de verhoren weer naar huis mochten. Maar de impact van de inval is gigantisch. Mijn cliënten zitten in het verhaal van de circulaire economie, zij zijn hierin voortrekkers en zetten zwaar in op de moeilijke sector van het biogas. Hun leven draait rond de familie, landbouw en energie. Zij wilden in familieverband hun droom realiseren om hun landbouwareaal van versnippering te behoeden en op die manier leefbaar te houden.”

Zestien verdachten weer vrij, maar grote mestverwerker verzegeld na zwendel met biogas: onderzoek moet uitwijzen hoe groot schade voor volksgezondheid en milieu is
Het bedrijf van Quirynen in Merksplas. Foto: Sebastien Steveniers

De verschillende bedrijven van de blijven familie open, op Fertikal na. Ook biogasbedrijf Greenergy in de Diepstraat in Herselt, waar de speurders donderdag eveneens een bezoek brachten, en het ook geviseerde zuivelbedrijf Hollebeekhoeve in Kruibeke, blijven open. Tijdens de huiszoeking in de Hollebeekhoeve ontdekten de speurders overigens een lek waardoor vloeibare mest in de Barbierbeek liep.

Ondertussen probeert het gerecht wijs te geraken uit de puzzel van aan elkaar gelinkte bedrijven. Ook de in beslag genomen documenten en de staalnames door het labo, dat donderdag, geëscorteerd door de wegpolitie, de hele dag heen en weer reed tussen de bedrijfssites, moeten worden ontward. Bij Quirynen zelf draaide de server van het bedrijf donderdag de hele nacht, zodat het gerecht er een image of kopie van kon maken.

Vergunning megastal vernietigd

De Quirynen Groep is al eigenaar van zowat half Koekhoven in Merksplas, maar zoekt nog constant naar uitbreiding. Zo loopt er op dit moment een milieuaanvraag om de capaciteit van de fameuze biogasinstallatie in Koekhoven gevoelig op te drijven (zie onder).

Recent nog staken de gemeente Merksplas en het burgerplatform Red De Markvallei nog een stokje voor de uitbreiding van een klein boerderijtje tot een megamelkveestal. In augustus 2020 vernietigde de Raad voor Vergunningsbetwistingen een aanvraag van Quirijnen Dairy Farming (QDF) voor zo’n grote stal in Berkelaar in Merksplas. Daar wilde QDF een klein rundveebedrijf uitbreiden tot een melkveestal en twee open loodsen voor 1.500 koeien, met een totale oppervlakte van meer dan vijftienduizend vierkante meter. Ondanks meerdere bezwaren en een negatief advies van de gemeente kende voormalig minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) begin 2019 een omgevingsvergunning toe. Maar de nieuwe minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) schrapte ze definitief.

Kempense recordfraudeurs

Megastallen, mestoverschotten ... Bij mestfraude komen de Kempen vaak centraal in beeld, niet alleen gezien de landbouwgronden die vooral in de Noorderkempen nog voorhanden zijn, maar ook omdat de fraude zich makkelijk uitstrekt over de Nederlandse grens. Nederlandse boeren voeren al jarenlang massale hoeveelheden mest uit naar Vlaanderen. En niet al die mesttransporten mogen het licht zien.

Zestien verdachten weer vrij, maar grote mestverwerker verzegeld na zwendel met biogas: onderzoek moet uitwijzen hoe groot schade voor volksgezondheid en milieu is
Marleen Lodewijckx en Johan Foets verlaten in 2016 het Antwerps gerechtsgebouw. Ze moeten 1,14 miljoen euro terugbetalen. Foto: Joris Herregods

Het is geen toeval dat het sjoemelrecord met mest in de Kempen werd gevestigd. Het staat op naam van een Kempens echtpaar uit Balen. Mestverwerkers Johan Foets en Marleen Lodewijckx verzamelden tussen 2006 en 2010 tegen betaling mest van andere boeren. Ze gebruikten echter bewust een gebrekkige mestopslagplaats, waardoor de mestkelders overliepen. Ze loosden over de jaren heen via een beek ruim 170.000 ton mest in een natuurgebied. Het parket van Turnhout had het toen over een “gigantische mestfraude, ongezien in tijdsduur en grootheid” en stelde dat de illegaal gedumpte mestoverschotten ”de grootste verdwijntruc ooit” in België vormden. In februari 2016 veroordeelde het hof van beroep in Antwerpen het echtpaar voor de grootschalige mestfraude. Foets kreeg vijftien maanden cel en 150.000 euro boete, Lodewijckx twaalf maanden cel en 90.000 euro boete. De celstraf was voor beiden met uitstel, de boete gedeeltelijk. Het parket berekende dat de fraude 1.142.272 euro had opgebracht. Het stel moest dat geld terugbetalen aan de staat.

Hoe groot is milieuschade?

In het onderzoek naar de Quirynen Groep blijft een van de grote vragen hoezeer het leefmilieu schade heeft opgelopen en of er risico’s bestaan voor de volksgezondheid. Verder onderzoek moet dat uitwijzen. Vlaams minister van Omgeving Demir liet donderdag al weten dat elke overtreding van de milieuwetgeving “puur crimineel is”. “Ze brengt het milieu en de gezondheid van alle Vlamingen in het gedrang en moet zonder pardon worden bestraft.”

Zestien verdachten weer vrij, maar grote mestverwerker verzegeld na zwendel met biogas: onderzoek moet uitwijzen hoe groot schade voor volksgezondheid en milieu is
Politie bij het bedrijf Quirynen. Foto: Bert De Deken

De feiten zijn op dit moment gekwalificeerd als criminele organisatie, valsheid in geschrifte, oplichting, inbreuken op het mestdecreet, op het omgevingsvergunningsdecreet, op het decreet algemene bepalingen milieubeleid en op het materialendecreet, inbreuken op de Europese Verordening inzake overbrenging van afvalstoffen en inbreuken op de Europese Verordening inzake dierlijke bijproducten.

Quirynen wil biogasinstallaties nog uitbreiden

De Quirijnen Groep, die aan Koekhoven in Merksplas de biogasinstallatie van Quirynen Energy Farming uitbaat, heeft op dit moment een milieuaanvraag lopen om de capaciteit van de mestverwerkingsinstallatie op te drijven van zestigduizend ton per jaar naar honderdduizend ton. Het is op die plaats dat in november 2019 een gassilo ontplofte. De gemeente Merksplas adviseerde het dossier eind 2020 positief, de bestendige deputatie van de provincie Antwerpen moet nog een eindbeslissing over de vergunningsaanvraag leveren. Na de inval van het gerecht op donderdag zal dossier OMV 2020 128454 wellicht met andere ogen worden bekeken.

Door Marc Helsen
  • AANGERADEN