IJskap Groenland zou ooit al eens verdwenen zijn bij opwarming van 1 à 2 graden

Bron © BELGA

Themabeeld Groenland Foto: BELGAIMAGE

De ijskap die Groenland al twee miljoen jaar bedekt, is mogelijk ooit al eens verdwenen, in een klimaat dat 1 à 2 graden warmer was dan dat van het pre-industriële tijdperk. Dat blijkt uit een internationale studie waar het laboratorium voor glaciologie van de ULB (Université Libre de Bruxelles) aan deelnam. De onderzoekers bestudeerden sedimenten die vijftig jaar geleden zijn bovengehaald en die jarenlang uit het oog waren verdwenen.

In 1966 voerden wetenschappers van het Amerikaanse leger, samen met Zweedse onderzoekers, ijsboringen uit in het noordwesten van Groenland, in de buurt van een Amerikaanse luchtmachtbasis. Ze gingen tot ongeveer 1.390 meter diep en haalden een glaciale sedimentkern van ongeveer 3 meter naar boven. Die bevroren sedimenten werden in 1994 overgebracht naar Kopenhagen, waar ze letterlijk vergeten werden. Pas in 2017, bij een verhuis naar een nieuwe gekoelde opslagplaats, kwamen ze weer boven water.

Een onderzoeksteam uit België, Denemarken, Frankrijk en de Verenigde Staten bestudeerde de sedimenten in 2019 voor het eerst. Tot hun verrassing vonden ze resten van wortels en bladeren tussen zand en rots.

De analyses toonden aan dat Groenland het voorbije miljoen jaar deels of volledig bedekt was met ijs, met uitzondering van een of twee warmere periodes, waarbij het ijs volledig verdween. Waarschijnlijk was dat 400.000 jaar geleden het geval. Op dat moment was het gebied bedekt met toendra, mossen en dwergstruiken dus, maar mogelijk ook met bomen, wat kenmerkend is voor taiga, aldus de onderzoekers.

De data van de Amerikaanse en Europese onderzoekers komen overeen met die van twee andere sedimentkernen uit het centrum van Groenland, die ook suggereren dat de ijskap minstens één keer verdwenen is in het afgelopen miljoen jaar.

De combinatie van beide data, van twee verschillende locaties, geeft bovendien voor het eerst aan dat de Groenlandse ijskap mogelijk volledig verdween in een zogenoemde interglaciale periode. Die periode kon tot tienduizenden jaren lang geduurd hebben, met een temperatuurstijging van 1 à 2 graden, in vergelijking met het pre-industriële tijdperk. Dat is een temperatuurstijging waarnaar we op dit moment evolueren, met de huidige klimaatopwarming. De onderzoekers noemen om die reden de hypothese aannemelijk dat er een punt bestaat waarbij er geen weg terug is.

De nieuwe studie bevestigt dat Groenland waarschijnlijk gevoeliger is voor klimaatverandering dan we tot nu toe wisten. En ze bevestigt dat een serieus risico bestaat dat het smelten van de ijskap onomkeerbaar is.

Als Groenland volledig smelt, zou dat de zeespiegel doen stijgen met zes tot zeven meter. Dat vormt een bedreiging voor kustgebieden overal ter wereld. “Het probleem is urgent”, zegt ULB-onderzoeker Jean-Louis Tison, die een belangrijke rol speelde bij de nieuwe studie. “De veranderingen van het zeeniveau gaan een significant deel van de wereldbevolking de volgende vijftig jaar treffen.”

AANGERADEN