Onafhankelijke onderzoekers vellen vernietigend oordeel: “Coronapandemie had vermeden kunnen worden”

Bron © Nature, Belga

Foto: AFP

De onafhankelijke expertencommissie over de globale reactie op de pandemie is onverbiddelijk: de wereld is veel te laat in gang geschoten toen in 2020 de coronapandemie begon. De virusuitbraak in China kon door een “giftige cocktail” van factoren uitgroeien tot een “catastrofale crisis” voor de mensheid, concludeert het IPPPR (’Independent Panel for Pandemic Preparedness and Response’). De commissie geeft ook aan wat er nog moet gebeuren, en dat zal veel geld kosten.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft niet snel genoeg gereageerd. Dat blijkt uit het rapport dat door onafhankelijke internationale onderzoekers werd opgesteld. De lidstaten hadden dat rapport vorig jaar gevraagd aan de WHO.

Het rapport zegt dat de WHO te voorzichtig is geweest in het communiceren over de risico’s van Covid-19 begin vorig jaar. Hadden zij “brutaler” gereageerd en hadden landen geluisterd naar hun richtlijnen, dan had de pandemie voorkomen kunnen worden. Volgens het rapport had in februari 2020 de zware tol van de pandemie vermeden kunnen worden als de landen snel hadden ingegrepen om de verspreiding van het virus te voorkomen. De WHO had vorig jaar sneller het hoogste alarm moeten luiden. Ze deden dat op 30 januari. Dat had zeker een week eerder moeten zijn, zegt het rapport. “Het was duidelijk dat februari 2020 een verloren maand was”, klinkt het.

Enkele Aziatische landen gingen wel snel over tot actie in februari om de verspreiding van het virus in te perken. “Maar de rest van de wereld zat stil”, klinkt het. De experten wijzen erop dat de WHO bijvoorbeeld sneller had moeten aanbevelen om mondmaskers te dragen. Dat al toen het duidelijk werd dat in landen waar een mondmasker werd gedragen, het er beter aan toeging dan in diegene waar dat niet geval was. “Misschien hadden ze moeten zeggen dat ze de data nog niet hadden, maar dat het toch een voorzorgsmaatregel had kunnen zijn.”

Het rapport geeft ook aan dat de overheden de gevaren van SARS-CoV-2 misschien serieuzer hadden genomen als de WHO de epidemie sneller als een pandemie hadden bestempeld.

Aanbevelingen

Om de pandemie vanaf nu beter aan te pakken, stellen de experten drie verplichtingen voor. Ten eerste moeten rijke landen die genoeg vaccins hebben vanaf september een miljoen dosissen ter beschikking stellen van 92 arme landen. Voorts moeten de farmabedrijven vrijwillig meer vergunningen verlenen voor de productie van hun vaccins. Wanneer de productie daardoor de volgende drie maanden niet genoeg aangezwengeld wordt, zullen de patenten onmiddellijk opgeheven worden. Als laatste zullen de G7 direct 60 procent van de ontbrekende 19 miljard dollar voor ACT Accelerator ter beschikking stellen. Dat programma zal het onderzoek en de wereldwijde verdeling van vaccins, medicijnen en testen organiseren.

De WHO-leden hadden de expertencommissie onder leiding van de voormalige Nieuw-Zeelandse premier Helen Clark en Liberiaanse Nobelprijswinnares Ellen Johnson Sirleaf in 2020 bijeengeroepen. De commissie zal ervaringen over de omgang met de pandemie bundelen en voorstellen tot verbetering doen.

Om beter voorbereid te zijn op een nieuwe pandemie, stelt de commissie onder meer een raad voor globale gezondheidsbedreigingen voor. De staatshoofden en regeringsleiders zullen de leden zijn van deze raad die pandemievoorbereiding op de wereldwijde agenda moet houden.

Een nieuw wereldwijd controlesysteem voor ziektes zal de WHO de mogelijkheid geven om indien nodig onmiddellijk alarm te slaan zonder de getroffen landen te raadplegen. De WHO wordt verweten bij aanvang van de pandemie te veel naar China te hebben geluisterd dat de bedreiging geminimaliseerd heeft.

In plaats van op de markt te vertrouwen voor het ontwikkelen van vaccins en medicijnen, is een mondiaal programma nodig dat ervoor zorgt dat alle landen hier toegang toe hebben.

Ten slotte stelt de commissie een pandemiefonds voor dat per jaar 5 tot 7 miljard dollar (tot 8,2 miljard euro) inzamelt om voorzorgen tegen een nieuwe pandemie te betalen.

Door sgg, blg
AANGERADEN