“Ongeziene confrontatie” met Orbán over antihomowet op EU-top: “Waarom verlaat je EU niet?”

Bron © BELGA

Op de Europese top in Brussel zijn zo goed als alle leiders donderdag zwaar uitgevallen tegen de Hongaarse premier Viktor Orbán vanwege de goedkeuring van de nieuwe wet in Hongarije die een verbod instelt op het afbeelden en propageren van homoseksualiteit, afwijking van genderidentiteit en geslachtsverandering bij minderjarigen. “Deze confrontatie was ongezien”, reageerde premier Alexander De Croo achteraf. De Europese Commissie belooft actie te ondernemen.

Tijdens de vergadering was donderdagavond al uitgelekt dat Mark Rutte de grote woorden niet had geschuwd. In een bitse discussie over de rechten van holebi’s had de Nederlandse premier zijn Hongaarse ambtgenoot Orbán uitgedaagd om uit de Europese Unie te stappen, zo meldden ingewijden.

In het debat zou Rutte volgens insiders aan Orbán gevraagd hebben waarom hij artikel 50 van het Europese verdrag niet activeert indien de waarden van de EU hem niet schikken. Artikel 50 biedt lidstaten die dat wensen een officiële procedure om de EU te verlaten. Het artikel maakte de Brexit mogelijk.

Al voor aanvang van de top had Rutte zwaar uitgehaald. Het Hongarije van Orbán heeft volgens hem “niets meer te zoeken in de EU” indien de wet niet wordt ingetrokken. De Nederlander beseft echter dat de kritiek op zijn beleid Orbán enkel populairder maakt op het thuisfront en twijfelde er niet aan dat Orbán geen gas zal terugnemen. “Hij is schaamteloos en gaat ermee door.”

LEES OOK. Ooit een idealist, nu alleen nog opportunist: hoe Viktor Orbán strijd tegen holebi’s vooral gebruikt om zelf overeind te blijven (+)

“Ongeziene confrontatie” met Orbán over antihomowet op EU-top: “Waarom verlaat je EU niet?”
Mark Rutte. Foto: REUTERS

Rutte en Orbán, twee van de langst dienende regeringsleiders in de Europese Raad, gingen in het verleden al eerder in de clinch over de rechtsstaat en democratische waarden. De verklaring van Rutte was volgens de Hongaarse justitieminister Judit Varga “niets meer dan een nieuwe episode in de politieke chantage-serie”. “Hongarije wil de EU niet verlaten. Integendeel, we willen haar redden van hypocrieten”, reageerde ze op Twitter.

“Veel meer dan 17 landen”

Rutte stond echter allesbehalve alleen met zijn kritiek. “Veel meer landen dan de zeventien die deze week de brief over Hongarije ondertekenden, hebben duidelijk gemaakt dat Hongarije te ver is gegaan en dat deze wet niet kan worden aanvaard”, zei De Croo. Zeventien Europese leiders hadden donderdagochtend een brief gepubliceerd waarin ze zich voornamen om tegen de discriminatie van de LGBTI-gemeenschap te blijven strijden. Orban of Hongarije werden in de brief niet bij naam genoemd en het thema stond ook niet formeel op de agenda van de top.

Maar al bij aankomst spaarden regeringsleiders er hun kritiek niet. “Laat ons duidelijk zijn: die Hongaarse wet is een achterlijke wet die mensen discrimineert op basis van wie dat ze willen zijn”, had premier De Croo verklaard, met regenboogpin op zijn kostuum gespeld. De Belgische regeringsleider vond dat met de wet een grens is overschreden die in de EU niet getolereerd kan worden.

(Lees verder onder de video)

Video: Alexander De Croo

“Wie gelooft dat mensen homoseksueel worden door een boek te lezen begrijpt het leven gewoon niet”, klonk het bij de Luxemburgse premier Xavier Bettel, zelf sinds 2015 gehuwd met een man. Net als De Croo wees hij erop dat het Europese project niet enkel om geld en subsidies draait, maar ook om waarden, rechten en vrijheden.

“Bijzonder zwakke verdediging”

Orbán probeerde tijdens de top nog uit te leggen waarom de wet volgens hem nodig is, maar zijn verdediging was volgens De Croo “bijzonder zwak”.

De Hongaarse premier ontkende dat de wet discriminerend is. Als “vrijheidsstrijder” in communistisch Hongarije vocht hij naar eigen zeggen voor de rechten en vrijheden van holebi’s. “Ik verdedig de rechten van homoseksuele mannen”, betoogde de conservatieve premier. “Deze wet gaat erover dat enkel de ouders mogen beslissen over de manier waarop ze hun kinderen seksueel willen opvoeden.” Zij die kritiek hebben, moeten “eerst de wet lezen en dan pas reageren”, zo vervolgde Orbán. De wet is “gepubliceerd en van kracht”, klonk het.

LEES OOK. Hongaarse anti-homowet die aan de basis ligt van het massale protest: wat staat er in die wet? En wat is er aan de hand in Hongarije? (+)

Tijdens het debat brachten verschillende leiders naar verluidt een emotionele tussenkomst, onder wie Xavier Bettel die zijn persoonlijke verhaal vertelde. Enkel Polen schaarde zich expliciet achter Hongarije, Slovenië hield zich op de vlakte.

Europese inbreukprocedure

“Heeft Hongarije nog zijn plaats in de EU? Ik hoop dat dat de vraag is waar Orbán straks mee naar huis gaat”, vatte een aanwezige het debat samen. “Hij had in ieder geval niet verwacht dat de vergadering zo zou verlopen.”

Er is geen verdragsartikel waarmee een lidstaat uit de EU kan worden gezet. De Europese Commissie kan wel een inbreukprocedure lanceren en heeft al laten verstaan dat ze dat ook zal doen. Indien het Hof van Justitie aan het einde van die procedure oordeelt dat de wet in strijd is met Europese wetgeving, dan is Boedapest verplicht de wet aan te passen. De Commissie heeft al aangegeven dat ze meent dat de wet de Europese wetgeving op verscheidene punten schendt.

“Ook zal het (bij de Commissie ingediende) Hongaarse investeringsplan lijn per lijn worden geanalyseerd, om te bekijken of er geen lijnen moeten worden geschrapt”, zei premier De Croo.

LEES OOK. “Geachte UEFA, schaam u diep”: onze redacteurs over de gênante knieval van Koning Voetbal voor Viktor Orbán (+)

Door adb
AANGERADEN