Wetenschappers ontdekken voor het eerste potentiële nieuwe planeet buiten onze Melkweg

 

 ©  X-ray: NASA/CXC/SAO/K.Poppenhaeger et al; Illustration: NASA/CXC/M.Weiss

Wetenschappers hebben mogelijk de eerste planeet buiten de Melkweg ontdekt. Ze onderzochten meer dan tweehonderd verschillende sterren en één daarvan kwam als potentiële planeet uit de bus. Helemaal zeker is het dus nog niet, maar de metingen bieden wetenschappers alvast een nieuwe plek om naar planeten te zoeken.

evdgBron: The Guardian, De Telegraaf

De wetenschappers hebben de potentiële planeet, ter grootte van Saturnus, niet écht gezien. Om zulke verre planeten te vinden, kijken ze namelijk niet naar de planeten zelf – die zijn te klein en te ver weg – maar naar de impact op de sterren. Ze meten het licht en de röntgenstraling die van de sterren komen. Als een planeet ‘door het beeld’ vliegt, wordt de straling iets minder fel. De Amerikaanse ruimtetelescoop Chandra kon dat fenomeen waarnemen bij M51-ULS-1. Dat is een dubbelster in het sterrenstelsel Messier 51, dat ook wel het Draaikolkstelsel wordt genoemd vanwege de kenmerkende vorm. Het staat op ongeveer 28 miljoen lichtjaar van de aarde verwijderd.

Ter vergelijking: tot nog toe staan de reeds ontdekte zogeheten exoplaneten (dat zijn er zo’n 5.000) binnen 3.000 lichtjaar afstand. In ruimtebegrippen is dat dus om de hoek. In ons eigen zonnestelsel zijn er ‘slechts’ acht planeten: Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. De exoplaneten draaien allemaal rond andere sterren in onze Melkweg.

(lees verder onder de foto)

De planeet zou buiten onze eigen Melkweg liggen, in het Draaikolkstelsel. 

De planeet zou buiten onze eigen Melkweg liggen, in het Draaikolkstelsel. ©  X-ray: NASA/CXC/UMass/D. Wang et al.; Optical: NASA/ESA/STScI/D.Wang et al.; IR: NASA/JPL-Caltech/SSC/S.Stolovy

Nog 70 jaar wachten op zekerheid

M51-ULS-1 bestaat uit een ster die ongeveer twintig keer zo zwaar is als onze zon, waar een neutronenster of zwart gat omheen draait. De röntgenstraling van de ster werd urenlang geblokkeerd door de vermoedelijke planeet. Op basis daarvan berekenen de onderzoekers dat de planeet ongeveer even groot is als Saturnus, en twee keer zo ver van zijn ster staat als Saturnus van onze zon. Door zijn lange baan komt de kandidaat-planeet waarschijnlijk pas over zeventig jaar weer voor zijn ster langs. Pas dan is het mogelijk om te bevestigen of het inderdaad om een planeet gaat. Dat maakt de onderzoekers dus voorzichtig met hun conclusies.

Onderzoeksleider Rosanne Di Stefano van het Center for Astrophysics aan Harvard en Smithsonian in Cambridge zei wel dat er al veel langer vermoedens waren over verder gelegen planeten. “Al sinds de jaren 1750 wordt vermoed dat de vage verre nevels, die we nu sterrenstelsels noemen, eilanduniversums zijn”, zei ze. “Grote, aan zwaartekracht gebonden stellaire populaties vergelijkbaar met onze thuis, de Melkweg.” De ontdekking van de potentiële, veel verder gelegen planeet geeft wetenschappers een nieuw perspectief. “Het geeft ons een eerste blik op externe populaties van planetaire systemen. Daardoor kan het bereik van de zoektocht naar nieuwe planeten verder worden uitgebreid tot afstanden die ongeveer 10.000 keer verder weg liggen.”

Geen kans op leven

De ontdekking verschijnt maandag in het belangrijke wetenschapsblad Nature Astronomy. De wetenschappers hebben naar in totaal 238 sterren in drie sterrenstelsels gekeken, en daarbij is maar één potentiële planeet aan het licht gekomen. Kans op leven op die planeet is er niet: hij wordt vrijwel zeker aan ondraaglijke straling blootgesteld.

Nu in het nieuws