Premier De Croo waarschuwt Poolse tegenhanger voor “gevaarlijk spelletje” na “opruiende” uitspraken in Britse krant

Mateusz Morawiecki 

Mateusz Morawiecki ©  AFP

In een toespraak voor het Europacollege in Brugge heeft premier Alexander De Croo zijn Poolse ambtgenoot Mateusz Morawiecki woensdag gewaarschuwd voor een escalatie van het conflict over de basisregels van de rechtsstaat en het Europese project.

jvh, gjsBron: BELGA

“Aan degenen die opruiende interviews geven en denken dat het nodig is om een nieuwe wereldoorlog uit te roepen in The Financial Times, wil ik zeggen: u speelt een gevaarlijk spelletje. U speelt met vuur wanneer u om interne politieke redenen oorlog gaat voeren met uw Europese collega’s”, zo verwees De Croo naar de harde taal van Morawiecki in de maandageditie van de Britse beurskrant.

LEES OOK. Strijd tussen Polen en Europese Unie wordt nu ook openlijk op hoogste niveau uitgevochten (+)

Morawiecki dreigde ermee “alle beschikbare middelen” in te zetten indien de Europese Unie voortzet met haar verzet tegen de gerechtelijke hervormingen die zijn nationalistische regering heeft doorgevoerd in eigen land. Die zijn volgens de regering nodig om corruptie uit te roeien, maar volgens de EU ondermijnen ze de scheiding der machten in het land. De twist bereikte een climax toen het grondwettelijke hof in Warschau na een vraag van Morawiecki eerder deze maand oordeelde dat delen van de Europese verdragen in strijd zijn met de Poolse grondwet.     

“Compleet onaanvaardbaar”

Die aanval is volgens De Croo “compleet onaanvaardbaar”. Dit keer gaat het niet om “misplaatse arrogantie van zogenaamde oude lidstaten”, aldus de premier, maar om de overtuiging van “een overweldigende meerderheid van lidstaten, van de Baltische staten tot Portugal, die het eens zijn dat onze Unie een unie van waarden is, geen cashmachine”. Een Polexit is volgens hem echter niet de weg uit de patstelling. “We moeten hen uitdagen. We mogen niet in hun val trappen, maar luisteren naar de boodschap van de 100.000 Poolse burgers die de straat opgingen met de Poolse en de Europese vlag, zij aan zij”, aldus de eerste minister.

Maar volgens De Croo mogen de lidstaten deze strijd niet enkel overlaten aan de Europese Commissie en het Europese Hof van Justitie. “Dit is een fundamenteel politiek probleem dat een politieke oplossing vereist, door de Raad en het Europees Parlement. Door het uiteenzetten en verankeren van de basisregels voor onze Unie: de rechtsstaat, democratie en alle fundamentele rechten - zaken die zo lang vanzelfsprekend waren maar dat vandaag niet meer zijn. En door deze basisregels afdwingbaar te maken, beter dan nu het geval is.”

Geen navelstaarderij

De interne problemen met de rechtsstaat mogen de EU echter niet tot navelstaarderij beperken, beklemtoonde De Croo tijdens de traditionele openingsceremonie van het academische jaar van het Europacollege. De EU moet meer militaire capaciteit en ‘hard power’ ontwikkelen, haar eigen belangen assertiever verdedigen en ‘strategische autonomie’ nastreven in een wereld waarin China en Rusland nadrukkelijk hun invloedssfeer proberen te versterken en de Verenigde Staten hun eigen koers rijden. De premier neemt het gebrek aan de productie van halfgeleiders in Europa als voorbeeld. “Het geeft onze concurrenten de ultieme macht over ons lot. Een existentieel risico dat we ons niet kunnen veroorloven. Dat maakt het geopolitiek.”

Tegelijkertijd moet Europa de “bescherming” van haar burgers verzoenen met “openheid” naar de wereld, meent De Croo. “Niet de ophaalbrug optrekken, maar onze openheid gebruiken om de wereld vorm te geven, om samen met anderen de standaarden te zetten en het speelveld te bepalen”. Dat moet het doel zijn in de strijd tegen klimaatverandering, en dat toonde de EU het voorbije jaar al tijdens de coronacrisis, aldus De Croo. Ze stampte een groot herstelfonds uit de grond en rolde een vaccinatiestrategie uit voor haar burgers, maar exporteerde ook één miljard dosissen. “Van ontwikkeling over productie tot de prik in de arm: Europa toonde zich een wereldleider. Zelfs Marine Le Pen of Matteo Salvini durfden niet te zeggen dat individuele landen dat beter hadden gedaan”.

De Croo merkt op dat de Brexit de steun voor de EU enkel heeft versterkt. Hoewel de EU in de eurocrisis en de migratiecrisis vaak “too little, too late” reageerde, “hebben mensen Europa niet opgegeven”. Integendeel, ze begrijpen volgens de premier perfect dat globale uitdagingen als de coronapandemie, de klimaatcrisis of stijgende energiekosten niet opgelost kunnen worden “door ons op te sluiten in onze hoofdstad”. “Zo gaat het tegenwoordig: met elke grote crisis op ons continent is er druk van onderuit, druk van de mensen. Terwijl politici naar het institutionele kader kijken en onmogelijkheden zien, zien mensen het probleem en vragen: ‘Wie heeft de oplossing. Waar is Europa om mij te beschermen?’”

LEES OOK

Nu in het nieuws