Experten en oppositie kraken de nieuwe arbeidsdeal: “Een typisch Belgisch compromis”

Peter De Roover heeft het over “een Vivaldi-beestje dat weinig te betekenen heeft”, premier De Croo pareert de kritiek © Belga

De federale regering bereikte afgelopen nacht een akkoord over de arbeidsdeal. Voornaamste doelstelling: de werkzaamheidsgraad tegen 2030 opkrikken tot 80 procent. Leden van de meerderheid bewieroken de deal, terwijl oppositieleden en arbeidsmarktexperten hem afkraken. “Een typisch Belgisch compromis.”

joro

LEES OOK. Akkoord over arbeidsdeal: meer uren werken in ruil voor vrije dag, betere begeleiding en meer flexibiliteit

“Dit is veeleer een typisch Belgisch compromis dat een beperkte set aan maatregelen bevat die voorgesteld wordt als grote deal.” Die kritiek komt van Ive Marx, arbeidsmarktspecialist en hoogleraar aan de UAntwerpen. Volgens Marx schiet de deal tekort om over acht jaar de werkzaamheidsgraad op te krikken van nog geen 72 procent nu naar 80 procent. Dat betekent dus dat tegen 2030 maar 20 procent van de actieve bevolking werkloos mag zijn.

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.

Econoom Geert Noels sluit zich aan bij die kritiek en vindt dat deze arbeidsdeal “ministapjes voorziet, maar geen reuzensprong die nodig is”.

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.

Zijn collega Ivan Van de Cloot, hoofdeconoom bij denktank Itinera, schrijft: “Als er niet meer in zit dan deze ‘arbeidsdeal’, dan moet men ook maar consequent zijn en de doelstelling van de werkzaamheidgraad van 80 procent verlagen...”

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.

Ook politieke tegenstand

Als experten al kritisch zijn, dan zeker ook de oppositie. “Dit is geen arbeidsdeal. Wie oprecht denkt dat de 80 procent werkzaamheid aan de einder gloort zonder één maatregel die inactieven activeert, dwaalt”, schrijft N-VA-Kamerlid Lorin Parys.

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.

N-VA-partijvoorzitter Bart De Wever laat geen spaander heel van het akkoord. “Na vorig jaar de werkloosheidsval te hebben vergroot, stelt de federale regering nu een arbeidsdeal voor zonder één noemenswaardige activeringsmaatregel. Andermaal wordt bewezen: Vivaldi is de regering voor de niet-werkenden. De PS dweilt met Vlaanderen de vloer aan.”

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.

Raoul Hedebouw, voorzitter van PVDA-PTB, focust niet op het bereiken van de beoogde werkzaamheidsgraad, maar maakt zich zorgen over de werkomstandigheden. “Dit is een arbeidsdeal op maat van de grote bedrijven, niet van de werkende klasse.”

Net als partijgenoot Peter Mertens wijst Hedebouw op het toenemende aantal langdurig zieke werknemers. “Werkstress, burn-out en langdurige ziekte swingen de pan uit. En wat beslist de Belgische regering? Méér flexibiliteit, via soepeler nachtwerk en werkdagen van 10 uur”, tweette hij.

Hedebouw hekelt ook dat afspraken over nachtwerk en werkdagen van tien uur op basis van vrijwilligheid zouden kunnen worden gemaakt. “Vakbonden worden buitenspel gezet. Alsof een werknemer die alleen staat tegenover zijn werkgever echt een vrije keuze heeft.”

Volgens Vlaams Belang is de arbeidsdeal is “een lege doos met een Waals-socialistisch strikje rond”. Volgens de partij zal met deze deal de nagestreefde werkzaamheidsgraad van 80 procent “in de verste verte niet gehaald worden”. Het is niet de hervorming die met name in Franstalig België nodig is, meent de partij. “Minister van Werk Dermagne beperkt zich tot windowdressing. Er wordt geen enkele maatregel genomen om de vele Waalse werklozen te activeren en dus blijft Vlaanderen de rekeningen betalen. Open VLD kijkt ernaar en is tevreden met wat borrelnootjes”, zegt Kamerlid Hans Verreyt.

Ook over andere maatregelen in het pakket toont Vlaams Belang zich sceptisch. “Het recht om offline te zijn: dat is mooi in theorie, maar dat moet allemaal nog in cao’s gegoten worden en dat is doorgaans een zeer lang proces. Bovendien is het een maatregel die maar op een beperkt aantal werknemers van toepassing zal/kan zijn”, stelt Verreyt. “Andere aankondigingen – waarbij de regering zal nagaan hoe het gesteld is met diversiteit en discriminatie op de werkvloer – klinken dan weer als verbloemd taalgebruik en dreigen neer te komen op een heksenjacht, zoals we zagen met de zogenaamde mystery calls.”

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.

Comeos opgelucht

Maar niet iedereen is negatief. Handelsfederatie Comeos reageert opgelucht op het akkoord. “Al onze leden hebben een digitale strategie, maar het ontbrak hen aan flexibiliteit in de arbeidsorganisatie om een goed alternatief te bieden voor de e-commerce die vanuit het buitenland wordt georganiseerd”, zegt Dominique Michel, CEO van Comeos. “De voordelen van een dynamische e-commercesector in België zijn talrijk: meer economische toegevoegde waarde in eigen land, meer Belgische jobs met correcte loon- en arbeidsvoorwaarden en meer mogelijkheden voor lokale leveringen. Die zullen onze steden weer laten floreren.”

Bedrijven krijgen voortaan meer mogelijkheden om medewerkers flexibel in te zetten in functie van e-commerce. Het gaat om pilootprojecten waarbij bedrijven sneller nieuwe arbeidsorganisaties kunnen testen met vrijwillige werknemers. “Het is de bedoeling om via die pilootprojecten nieuwe arbeidsorganisaties en uurroosters uit te testen. Na afloop worden die dan geëvalueerd samen met de sociale partners. Dit is een eerste belangrijke stap om zich sneller als bedrijf te kunnen aanpassen. Het is nu aan de bedrijven in de sector om hiermee aan de slag te gaan.”

Ook avondwerk kan met de nieuwe arbeidsdeal iets soepeler georganiseerd worden, wel mits het akkoord van een vakbond. Comeos is ook tevreden dat er voor medewerkers van platformen voor thuisleveringen sprake is van “evolutie en geen revolutie”. Platformen kunnen zowel met werknemers als zelfstandigen blijven werken.

Agoria: “Gemiste kans”

Technologiefederatie Agoria bestempelt de deal als “het akkoord van de gemiste kansen”. Volgens de federatie zal het akkoord niet leiden tot een werkzaamheidsgraad van 80 procent, waarnaar de regering streeft. “Het akkoord is vooral getrappel ter plaatse, tijdverlies voor een arbeidsmarkt die in brand staat”, klinkt het.

Agoria somt een aantal tekortkomingen op, zoals het niet verder stimuleren van werken ten koste van niet-werken. “Nochtans is een stevige financiële stimulans voor mensen om aan de slag te gaan of te blijven – zonder dat het de loonkost verzwaart – het voornaamste recept voor activering. Het gebrek aan moed om deze kaart op tafel te gooien, devalueert dit hele akkoord de facto tot het akkoord van de gemiste kansen”, zegt Jeroen Franssen, expert arbeidsmarktbeleid bij Agoria. Daarnaast vindt de technologiefederatie de maatregelen omtrent flexibiliteit, zoals de vierdagenwerkweek en het recht op deconnectie, veeleer “windowdressing”. Ook het akkoord inzake competentieontwikkeling valt volgens Agoria maar magertjes uit.

Het enige positieve is volgens de technologiefederatie de mogelijkheid voor de werknemer om tijdens de opzegtermijn op vrijwillige basis aan de slag te gaan bij de nieuwe werkgever of een opleiding te volgen. “Als we het menen met de ambitie om tegen 2030 meer dan vijfhonderdduizend Belgen extra aan het werk te krijgen en zo hun welzijn op te krikken, dan vrees en betreur ik dat we dit akkoord een duidelijke onvoldoende moeten geven”, besluit Franssen.

Deliveroo wel tevreden

Maaltijdbezorger Deliveroo reageert dinsdagmorgen tevreden op de eerste elementen van de arbeidsdeal. Het akkoord sluit niet uit dat de koeriers het statuut van zelfstandige krijgen, zo wordt benadrukt. Het bedrijf is ook tevreden dat er een verplichte verzekering voor arbeidsongevallen komt. “We kunnen ons daar helemaal in vinden, want bescherming is het allerbelangrijkste”, zegt woordvoerder Rodolphe Van Nuffel. “Tot nu toe konden we die verzekering niet aanbieden, want dat zou dan beschouwd worden als een reden tot herkwalificatie van het statuut. Met dit akkoord zal dat veranderen.”

Voka: “Akkoord zal krapte niet oplossen”

Voka, het Vlaams netwerk van ondernemingen, vindt dat de arbeidsdeal te licht weegt. Het beschouwt het pakket overeengekomen maatregelen als een “gemiste kans”. “De arbeidsdeal biedt geen oplossingen voor de vele ondernemingen die vandaag schreeuwen om nieuwe medewerkers”, zo luidt het.

Bovendien ziet de organisatie wel extra flexibiliteit en sociale rechten voor werknemers, maar niet voor werkgevers. “Individuele werknemers krijgen er flexibiliteit bij door de mogelijke vierdagenweek, de week-om-weekregeling en het recht op deconnectie. Maar die flexibiliteit geldt niet voor de werkgevers”, zegt gedelegeerd bestuurder Hans Maertens. “Deze maatregelen zullen niet leiden tot meer jobs, maar wel tot een moeilijkere arbeidsorganisatie voor de werkgever.”

Vooral het recht op deconnectie, dat bepaalt dat werknemers buiten de werkuren offline mogen zijn, wordt kritisch onthaald. Volgens Voka getuigt de regeling van een “gebrek aan vertrouwen” in de werkgevers, “die perfect in staat zijn om hun arbeidsorganisatie zelf of in overleg met de medewerkers en de sociale partners op een verantwoordelijke manier te regelen”.

Wel erkent het ondernemingsnetwerk dat er “een eerste aanzet” wordt gegeven om de achterstand op het vlak van e-commerce in te lopen. Ook het activerend ontslagrecht, waarbij iemand tijdens de opzegperiode een opleiding mag volgen, wordt positief onthaald.

Unizo: “Gemiste kans om arbeidsmarkt de 21ste eeuw in te leiden”

Ook zelfstandigenorganisatie Unizo heeft het over een gemiste kans. “We missen hier de kans om de arbeidsmarkt echt de 21ste eeuw in te leiden”, zegt gedelegeerd bestuurder Danny Van Assche in een persbericht.

Vooral het feit dat er een betere bescherming komt voor werknemers in de platformeconomie, is Unizo een doorn in het oog. De zelfstandigenorganisatie vreest namelijk dat voortaan elke zelfstandige die via een platform werkt, zal moeten bewijzen dat hij wel degelijk zelfstandige en geen werknemer is. “Het voorstel gaat voorbij aan het feit dat de platformeconomie geen sector is, maar een instrument waar elke economische sector in meer of mindere mate gebruik van maakt”, klinkt het.

Ook het individueel opleidingsrecht van vijf dagen en het optrekken van de minimumperiode voor het bekendmaken van het variabel werkrooster aan deeltijdse werknemers, bestempelt de zelfstandigenorganisatie als problematisch. Daarnaast laakt Unizo ook het ontbreken van een asymmetrisch arbeidsmarktbeleid en het feit dat de arbeidsdeal tot stand kwam boven de hoofden van de sociale partners.

Toch bevat de arbeidsdeal volgens de zelfstandigenorganisatie ook enkele goede punten. “De uitwerking rond de vierdaagse werkweek, het activerend ontslagrecht en de transitietrajecten zijn evenwichtig en spelen in op de huidige tijdgeest”, aldus Van Assche.

VBO: “Wirwar aan regels”

Het Verbond van Belgische Ondernemingen ontwaart een “wirwar” en een “zondvloed” aan regels in de arbeidsdeal. Knopen zijn weliswaar doorgehakt, maar het VBO denkt dat de regels vooruitgang zullen tegenhouden. “We vrezen dan ook dat met dit soort maatregelen we het doel om een tewerkstellingsgraad van 80 procent te bereiken, niet zullen halen.”

Voor de bijkomende flexibiliteit – de werkweek presteren op vier dagen – ziet het VBO bijvoorbeeld dat er te veel procedureregels zijn, waardoor veel werkgevers er niet in zouden meestappen. En voor wat het recht op deconnectie betreft, vinden de werkgevers dat de ingebouwde drempels eerder verandering afremmen.

Voor de e-commerce houdt het VBO een slag om de arm. Er zijn experimenten mogelijk zodat bedrijven met vrijwilligers al vanaf 20 uur met avondwerk aan de slag kunnen gaan, maar het VBO stelt zich de vraag of het zal leiden tot daadwerkelijke verandering.

“Het is goed dat principiële knopen werden doorgehakt zodat België zijn achterstand inzake e-commerce eindelijk kan beginnen bijbenen”, zeggen CEO Pieter Timmermans en directeur-generaal Monica De Jonghe in een persbericht. Maar de maatregelen voor een betere werk-privébalans dreigen hun doel voorbij te schieten. “De vele regels en extra ingebouwde drempels die werknemers moeten beschermen, zijn vooral een blijk van wantrouwen van de overheid ten opzichte van de wereld van het werk. In de praktijk zal dit bureaucratisch kluwen weinig echte verandering brengen.”

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten