Nationalistische Sinn Féin lijkt op weg naar historische overwinning in Noord-Ierland

Michelle O’Neill. 

Michelle O’Neill. ©  REUTERS

De Noord-Ieren trekken donderdag naar de stembus voor vermoedelijk historische parlementsverkiezingen. Voor het eerst lijkt de nationalistische Sinn Féin-partij namelijk op de winst af te stevenen, zo blijkt uit peilingen. Noord-Ierland maakt deel uit van het Verenigd Koninkrijk en wordt al jaren geregeerd door de zeer conservatieve en evangelisch-protestantse partij DUP.

mtmBron: BELGA

Sinn Féin is de vroegere politieke tak van de terroristische en nationalistische beweging IRA. Tegenwoordig presenteert ze zich meer als een linkse gematigde partij en kan ze dus gematigde kiezers lokken. De partij richt zich ook tot Ierland en is niet pro-Brits, zoals de DUP. De partij zou bij een overwinning de eerste minister mogen aanstellen.

Die post zou gaan naar Michelle O’Neill, die de partij sinds 2017 leidt in Noord-Ierland. Zij sloot zich aan bij Sinn Féin na het Goedevrijdagakkoord, toen ze nog een twintiger was. Daarmee is ze nog te jong om door tegenstanders als terrorist bestempeld te worden. 

The Troubles

Het succes van Sinn Féin is deels te verklaren door de veranderde demografie van Noord-Ierland. Voor het eerst zijn er in de regio meer katholieken dan protestanten. Daarnaast is een generatie jonge Noord-Ieren opgegroeid die zelf The Troubles niet heeft meegemaakt. Veel jongeren willen bovendien progressievere maatregelen, bijvoorbeeld op het vlak van vrouwenrechten en abortus. In het Verenigd Koninkrijk is abortus sinds 1967 toegelaten, maar in Noord-Ierland was de ingreep tot 2019 verboden tenzij het leven van de moeder in gevaar is.

Tegelijk worden nieuwe partijen die zich niet langer identificeren als unionistisch of nationalistisch steeds populairder.

In totaal zijn er 90 zetels in het parlement te verdelen. Bij de laatste parlementsverkiezingen, in 2017, kon Sinn Féin er 27 binnenhalen en de DUP 28. Het verschil was toen al zeer nipt en nu zou Sinn Féin volgens de peilingen aan het langste eind trekken.

Rellen

De vraag is of het opnieuw tot rellen komt als Sinn Féin de verkiezingen zou winnen. Er is niet veel nodig om Belfast opnieuw in brand te steken, bleek in april vorig jaar nog. Toen braken vooral in de protestantse wijken rellen uit. Bij de pro-Britse unionisten heerst er namelijk grote onvrede over de gevolgen van de Brexit-afspraken.

Tijdens de meer dan 30 jaar durende Troubles kwamen meer dan 3.600 mensen om en raakten tienduizenden anderen gewond. Het conflict tussen voornamelijk katholieke Republikeinen, die een hereniging met Ierland willen, en protestantse Unionisten kwam officieel tot een einde met het Goedevrijdagakkoord van 1998. 

De vrede houdt min of meer stand, maar politieke stabiliteit is er wegens het onderlinge wantrouwen niet. Tussen 2017 en 2020 zat Noord-Ierland zonder regering, en in februari viel de regering opnieuw. Toen nam premier Paul Givan van de DUP ontslag.

Hij verzette zich tegen het Noord-Ierse protocol, dat de Britse regering in het kader van de Brexit had onderhandeld met de Europese Unie. Dat protocol schrijft voor dat in Noord-Ierland nog steeds de regels van de Europese eenheidsmarkt en douane-unie van kracht zijn. Op die manier werd een harde grens met Ierland vermeden, maar komt er de facto wel een douanegrens in het Verenigd Koninkrijk. De Noord-Ierse unionisten wijzen elke verwijdering van Groot-Brittannië van de hand. De DUP heeft sindsdien geweigerd terug te keren in de regering tenzij het Noord-Ierse protocol tussen het VK en de EU wordt gewijzigd.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten