Europees Parlement stemt voor transnationale kieslijsten

 

 ©  EPA-EFE

Als het van het Europees Parlement afhangt, wordt in de toekomst bij de Europese verkiezingen met zogenaamde transnationale kieslijsten gewerkt, naast de bestaande kieslijsten per lidstaat. Op die manier zouden 28 extra Europarlementsleden verkozen kunnen worden die in heel de Unie naar de gunst van de kiezer dingen.

mtmBron: BELGA

Het Parlement keurde zijn ontwerp-kieswet dinsdag goed. Veel marge hadden de voorstanders niet: 323 MEP’s stemden voor, 262 stemden tegen en 48 onthielden zich.

Het is de bedoeling dat de kiezer twee stemmen uitbrengt. Een om de 705 Europarlementsleden te verkiezen die in de verschillende nationale kieskringen opkomen, en een om 28 bijkomende volksvertegenwoordigers aan te duiden die zich op transnationale kieslijsten presenteren. Om die laatste lijsten op een geografisch evenwichtige manier samen te stellen, zouden volgens het parlement de 27 lidstaten in drie groepen moeten verdeeld worden, op basis van hun bevolkingsgrootte. Vervolgens kunnen de lijsten op een proportionele manier worden gevuld met kandidaten uit die verschillende groepen.

‘Spitzenkandidat’

Op basis van de transnationale lijsten moet volgens het Parlement ook de voorzitter van de Europese Commissie aangeduid kunnen worden, nadat hij of zij als ‘Spitzenkandidat’ aan de parlementsverkiezingen heeft deelgenomen. De lijsten zelf kunnen worden ingediend door Europese politieke partijen, maar ook door samenwerkingsverbanden van nationale partijen of door kiezersverenigingen.

De nieuwe kieswet moet nog door de Raad worden goedgekeurd, en wel unaniem. Ongetwijfeld zullen de lidstaten niet zomaar akkoord gaan met het Parlement. Zo dreigen de hoofdsteden te moeten inbinden bij de invulling van de Europese topfuncties (in 2019 toverden ze Ursula von der Leyen als Commissievoorzitter uit hun hoed) en dreigen de traditioneel nationale kiescampagnes opengebroken te worden door de deelname van pan-Europese kandidaten.

“Basis voor echt debat”

Toch ligt volgens Guy Verhofstadt (Open VLD) net daar de kracht van het voorstel. “We maken de stem voor de Spitzenkandidat net democratischer door het voor de Raad politiek onmogelijk te maken om iemand anders aan te duiden” als Commissievoorzitter, verklaarde hij in het Parlement. Zijn partijgenote Hilde Vautmans is even enthousiast. “Europese kieslijsten vormen de basis voor een écht debat over Europa in alle lidstaten en geven Europese burgers de kans om zich echt uit te spreken over de toekomst van Europa en zijn leiders.” Tegen 2024 moet komaf gemaakt worden met “het tweederangskarakter” van de Europese verkiezingen, vindt ze.

Concreet moet de kiescampagne over twee jaar gaan over de politieke richting die de Europese Commissie moet inslaan, vindt ook Sara Matthieu (Groen). Door kiezers rechtstreeks op kandidaat-voorzitters van de Commissie te laten stemmen, “krijgen we minder technocratie en meer democratie”, zegt ze.

“Haaks op de eenheid in verscheidenheid”

De N-VA-fractie in het parlement stemde tegen het idee van transnationale kieslijsten. “Eén grote federale kieskring bestaat nergens ter wereld”, zegt Geert Bourgeois. “Dit staat ook haaks op de ‘eenheid in verscheidenheid’ die we moeten koesteren en zal de kloof tussen de burger en de EU alleen maar vergroten.”

Door burgers op kandidaten te laten stemmen wiens taal ze niet spreken en met wie ze niet in debat kunnen treden, geraken ze vervreemd van de Europese Unie, argumenteert Bourgeois. Bovendien dreigt het feit dat de transnationale lijsten aangevoerd worden door Spitzenkandidaten volgens hem het institutioneel evenwicht in gevaar te brengen.

In zijn ontwerp-kieswet breekt het Europees Parlement ook een lans voor het verplicht afwisselen van mannen en vrouwen op elke lijst (ritsen) of het invoeren van quota, in een poging meer vrouwelijke parlementsleden verkozen te krijgen. In sommige EU-landen werden in 2019 enkel mannen verkozen. Verder wil het halfrond ook een kiesdrempel van 3,5% invoeren voor alle kieskringen waar minstens 60 zetels verdeeld worden, stemmen per brief in alle lidstaten mogelijk maken en de kiesleeftijd overal op 16 jaar brengen.

Tot slot zouden de verkiezingen voor het Europees Parlement in heel Europa op een en dezelfde dag moeten gehouden worden: op 9 mei, Europadag.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten