Professor in Kamercommissie over Belgisch koloniaal verleden: “Excuses leiden niet per se tot compensaties”

Themabeeld 

Themabeeld ©  AP

Het is geen wetmatigheid dat excuses voor wandaden in de voormalige kolonies de poort wagenwijd openen voor compensaties. Dat heeft professor Stephan Parmentier (KU Leuven) maandag verklaard in de bijzondere Kamercommissie die zich buigt over ons koloniaal verleden.

jvhBron: BELGA

De commissie heeft maandag het luik ‘herstel’ aangevat, met een hoorzitting met verschillende experten. Het gaat om een heikel thema, omdat daarbij ook de vraag rijst naar herstelbetalingen. Meerderheidspartij Open VLD en oppositiepartijen N-VA en Vlaams Belang hebben zich daar al vierkant tegen verzet. 

Parmentier legde uit dat er vijf vormen van herstel bestaan. De “ideale” maar tegelijkertijd ook moeilijke vorm is de restitutie. Daarbij wordt teruggekeerd naar een situatie ex ante. Daarnaast is er de monetaire compensatie, maar ook de rehabilitatie, de genoegdoening en waarborgen dat de feiten zich niet herhalen.

De professor kwam daarbij terug op de stelling dat excuses de poort zouden openen voor compensaties. Dat viel recent ook te horen naar aanleiding van het bezoek van de koning en de koningin aan Congo, waar het staatshoofd zijn “diepste spijt” uitsprak voor de wandaden in de kolonies. “Ik zou niet weten waar dat vandaan komt”, aldus Parmentier. Het is volgens hem een vorm van herstel die op zichzelf kan staan.

Vraag tot herstel?

Nog zo’n stelling is dat de Congolezen zelf geen vragende partij zouden zijn voor herstelbetalingen. Valérie Arnould van Advocaten Zonder Grenzen trok dat in twijfel. “Daar is geen consulatief proces aan vooraf gegaan. We weten niet wat de Congolezen, Burundezen en Rwandezen zeggen. We eigenen ons op die manier hun stem toe zonder te vragen wat ze willen”, aldus Arnould. 

Professor Pierre d’Argent (UCL) merkte op dat die landen regeringen hebben die het volk vertegenwoordigen en dat er op die manier nog geen vraag tot herstel is gekomen. Zijn collega Parmentier waarschuwde ook niet naïef te zijn. Een bevraging onder slachtoffers betekent niet dat ze allemaal dezelfde richting zullen uitgaan. 

Nood aan erkenning

Monetaire compensaties zijn volgens hem ook maar een beperkt onderdeel van de hele kwestie. Ervaringen in de Balkan leren trouwens dat geld niet het eerste aandachtspunt was van de slachtoffers, maar erkenning. “Wat niet belet dat monetaire compensaties soms nuttig kunnen zijn, bijvoorbeeld voor personen in zwaar armoedige situaties”, luidde het. Al mag volgens Parmentier ook niet uit het oog worden verloren dat er in vele landen nog steeds veel corruptie bestaat.

Herstel is in elk geval een proces van lange adem, dat niet in maanden of jaren te rekenen valt, aldus nog Parmentier. Er komen tal van juridische en maatschappelijke aspecten bij kijken, die een participatieve aanpak vergen.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten