NAVO-landen gaan over tot forse versterking van oostflank, verwelkomen Zweden en Finland en erkennen Chinese dreiging

© Reuters

Oekraïne kan rekenen op de steun van de NAVO, “voor zolang dat nodig is”. Dat heeft Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de verdragsorganisatie, woensdag beloofd op de NAVO-top in Madrid. “Een sterk, onafhankelijk Oekraïne is van vitaal belang voor de stabiliteit van het Euro-Atlantisch gebied”, aldus de Noor. De lidstaten beslisten onder meer de oostflank te versterken, zetten de deur op een kier voor Zweden en Finland en erkenden in een strategisch concept de dreiging van Rusland en China.

gjsBron: BELGA

Bij het begin van de eerste sessie – woensdagvoormiddag op de top in Madrid – sprak de Oekraïense president Volodimir Zelenski de NAVO-leiders toe. Hij “maakte duidelijk dat Oekraïne rekent op onze blijvende steun”, aldus Stoltenberg. “Oekraïne kan op ons rekenen. Voor zolang dat nodig is.”

Militair en financieel

De lidstaten zullen hun militaire en financiële steun aan Oekraïne voortzetten. Op woensdag beslisten de leiders ook om de steun op te voeren via een alomvattend assistentiepakket voor Oekraïne. “Dit bevat veilige communicatie, brandstof, medische voorraden en lichaamsbescherming. Uitrusting om mijnen te ruimen en chemische en biologische bedreigingen tegen te gaan, en honderden draagbare antidronesystemen”, zei Stoltenberg.

LEES OOK. Wat heeft Erdogan gekregen in ruil voor NAVO-uitbreiding ? “Een opmerkelijk akkoord met een belangrijke toevoeging”

De NAVO zal Oekraïne op de langere termijn ook helpen om over te stappen van uitrusting uit het Sovjettijdperk naar moderne uitrusting. “Dit allemaal toont ons engagement aan voor de toekomst van Oekraïne”, aldus Stoltenberg.

De secretaris-generaal van de verdragsorganisatie herhaalde dat de oorlog van Russisch president Vladimir Poetin de vrede in Europa “in stukken uiteengeslagen” heeft. “En de grootste veiligheidscrisis in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog heeft geschapen.”

Oostflank versterken

De dertig NAVO-lidstaten beslisten op de top in Madrid ook nog om het verdedigings- en afschrikkingsdispositief aan de oostelijke grenzen van het bondgenootschap aanzienlijk te versterken. Volgens Stoltenberg gaat het bondgenootschap over tot een “fundamentele verandering in het verdedigings- en afschrikkingsbeleid”. De maatregelen zijn volgens hem ook nodig om tegemoet te komen aan “de nieuwe veiligheidsrealiteit”.

LEES OOK. NAVO neemt strategisch concept aan over China en Rusland: “Meest belangrijke en directe dreiging”

De woensdag besliste maatregelen voorzien dat de huidige multinationale gevechtstroepen aan de oostelijke grens worden uitgebreid tot brigadeniveau. Een brigade bestaat doorgaans uit drie- tot vijfduizend soldaten. 

Reactiemacht omgevormd

De NAVO-reactiemacht wordt ook omgevormd. Het aantal militairen in hoge staat van paraatheid zal daarbij dus ruim verzevenvoudigd worden, van 40.000 tot meer dan 300.000. Er wordt ingezet op meer vooruitgeschoven capaciteit – zoals luchtverdediging –, versterkte bevelvoering en robuustere defensieplannen waarbij troepen vooraf worden toegewezen voor de bescherming van een specifiek land. “Het is de eerste keer sinds de Koude Oorlog dat we dergelijke plannen hebben met vooraf toegewezen stijdkrachten”, zegt Stoltenberg.

Verschillende landen in het oosten van het bondgenootschap hadden een robuustere aanwezigheid gevraagd. Jens Stoltenberg had maandag, voor het begin van de top, al aangekondigd dat de NAVO tot die drastische versterking zou overgaan.

China vermeld in strategisch concept

Nog op de NAVO-top hebben de regeringsleiders en staatshoofden het nieuwe strategisch concept aangenomen. Daarin wordt China voor het eerst vermeld: het land daagt “onze belangen, veiligheid en waarden” uit, klinkt het. China hanteert volgens het concept een “breed gamma aan politieke, economische en militaire instrumenten” om zijn globale voetafdruk te vergroten en macht uit te stralen, terwijl het land vaag blijft over de strategie, intenties en de militaire opbouw. Nog volgens de NAVO zijn Chinese hybride en cyberoperaties, net als opruiende retoriek en desinformatie, gericht op bondgenoten en schaden die de veiligheid van de alliantie. De verdragsorganisatie oordeelt dat Peking belangrijke technologische en industriële sectoren wil controleren, net als belangrijke infastructuur, strategische voorraden en toeleveringsketens.

Het strategische concept stelt ook nog dat China en Rusland een “vergrotend strategisch partnerschap” hebben en dat de “elkaar versterkende pogingen” om de internationale, op rechten gebaseerde orde te ondergraven, ingaan tegen de waarden en belangen van de NAVO-landen. Tegelijk houdt de verdragsorganisatie de deur open voor dialoog. “We blijven bereid tot constructief overleg”, klinkt het. “Ook om wederzijdse transparantie op te bouwen.”

De NAVO zegt te zullen samenwerken om de “systemische uitdagingen” van China voor de Europees-Atlantische veiligheid aan te pakken en om te verzekeren dat de NAVO de veiligheid van de bondgenoten kan verzekeren.

Rusland

Het nieuw strategisch concept dat de NAVO-landen hebben aangenomen, noemt Rusland “de meest belangrijke en directe bedreiging voor de veiligheid van de bondgenoten en voor de vrede en stabiliteit in de Europees-Atlantische zone”. Hoewel de verdragsorganisatie zegt Rusland niet als een partner te kunnen beschouwen, wil de NAVO communicatiekanalen met Moskou open houden.

Volgens het concept, een blauwdruk voor het beleid met de doelen en taken voor de komende tien jaar, probeert Rusland invloedssferen op te richten en op allerlei manieren zoals agressie en annexatie, controle te verkrijgen.

De NAVO zegt geen confrontatie te zoeken en geen bedreiging voor de Russen te vormen. “We zullen blijven antwoorden op de Russische bedreigingen en vijandige daden in een verenigde en verantwoordelijke manier”, meldt het concept. De NAVO zal de afschrikking en defensie van alle bondgenoten gevoelig verhogen.

“In het licht van zijn vijandige beleid en vijandige daden, kunnen we Rusland niet beschouwen als onze partner”, klinkt het nog. “Wel blijven we bereid om communicatiekanalen met Moskou open te houden om risico’s te beheren en verzachten, escalatie te vermijden en transparantie te verhogen.” De alliantie wil stabiliteit en voorspelbaarheid in het Europees-Atlantisch gebied en tussen de NAVO en Rusland.

Een verandering in de betrekking is gekoppeld aan de stopzetting van het “agressief gedrag” van Rusland, dat zich ook volledig aan het internationaal recht moet houden, klinkt het nog.

Zweden en Finland

De NAVO-landen hebben beslist Finland en Zweden uit te nodigen om lid te worden en zijn het eens geworden om de toetredingsprotocollen te ondertekenen. Dat stellen de lidstaten in de gezamenlijke verklaring van de top. “We herbevestigen ons engagement voor het opendeurbeleid van de NAVO”, staat in de verklaring. “Vandaag hebben we beslist Finland en Zweden uit te nodigen om leden van de NAVO te worden, en hebben we ingestemd om de toetredingsprotocollen te ondertekenen.”

De verklaring benadrukt nog dat het van vitaal belang is dat de “legitieme veiligheidsbezorgdheden van alle bondgenoten” worden aangepakt. “We verwelkomen het afsluiten van het trilaterale memorandum daarvoor tussen Turkije, Finland en Zweden”, klinkt het nog. “De veiligheid van Finland en Zweden is van direct belang voor de alliantie, ook tijdens het toetredingsproces.”

Jens Stoltenberg, de topman van de verdragsorganisatie, sprak woensdag van een historische beslissing, een gevolg van het akkoord van dinsdagavond. Toen ondertekenden Turkije, Zweden en Finland een memorandum dat de weg vrijmaakte voor de beslissing van woensdag.

Naar aanleiding van de Russische oorlog in Oekraïne beslisten Finland en Zweden om het lidmaatschap bij de NAVO aan te vragen. Op 18 mei gaven ze dat verzoek officieel aan de NAVO-baas. Turkije was echter gekant tegen hun lidmaatschap. Het beschuldigde beide landen ervan “terreurorganisaties” zoals de verboden Koerdische Arbeiderspartij PKK, Syrisch-Koerdische militie YPG en de Gülenbeweging te steunen. Beschuldigingen die Stockholm en Helsinki van de hand wezen. Turkije eiste ook de uitlevering van verschillende mensen die in Turkije van terreur worden verdacht.

Oekraïne tevreden

Oekraïne zegt tevreden te zijn dat de NAVO-landen in Madrid een “lucide houding” hebben ingenomen ten opzichte van Rusland. Dat blijkt uit een reactie die de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Dmitro Koeleba op Twitter heeft geplaatst. Dat is een reactie op de uitbreiding van de reactiemacht, maar ook op het nieuw strategisch concept dat aangenomen werd waarin Rusland “de belangrijkste en directe bedreiging voor de veiligheid van de bondgenoten en voor de vrede en stabiliteit in de Europees-Atlantische zone” wordt genoemd. Er werd ook beslist om de oostelijke flank van de NAVO te versterken.

“Vandaag heeft de NAVO in Madrid bewezen dat zij moeilijke, maar essentiële beslissingen kan nemen”, reageert Koeleba. “We verwelkomen de lucide houding ten aanzien van Rusland”, klinkt het. Ook de beslissing om Finland en Zweden als lid uit te nodigen, wordt door de minister toegejuicht. “Een even krachtig en actief standpunt ten aanzien van Oekraïne zal bijdragen tot de bescherming van de Europees-Atlantische veiligheid en stabiliteit”, vervolgt Koeleba.

NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg beklemtoonde woensdag ook dat Oekraïne “zo lang als nodig” op de steun van de NAVO kan blijven rekenen.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten