Oekraïne wint soepoorlog van Rusland: Verenigde Naties zetten borsjt op lijst bedreigd erfgoed

Themabeeld 

Themabeeld ©  Shutterstock

Unesco heeft Oekraïense borsjt officieel erkend als immaterieel erfgoed dat dringend bescherming nodig heeft. “We hebben de borsjtoorlog gewonnen, en we zullen ook de andere oorlog winnen”, triomfeerde de Oekraïense minister van Cultuur Oleksandr Tkatchenko alvast. De herkomst van de traditionele soep zorgt namelijk al ettelijke decennia voor discussies tussen Rusland en Oekraïne, onder andere met dank aan Jozef Stalin.

jvhBron: BBC, Belga

De Russen hadden de soepoorlog een aantal jaren geleden geopend door borsjt – een soep gemaakt van rode biet, wortel, aardappel, kool en ui – “één van Ruslands beroemdste en meest geliefde gerechten” te noemen. Oekraïne kon daar niet mee lachen: het beschouwt borjst als het nationale gerecht, en de Russische claim als deel van een grotere trend om de Oekraïense cultuur (en dus onafhankelijkheid) te minimaliseren en op te eisen.

Die Russische eis is dan ook niet nieuw: zelfs in de jaren 1930 liet Stalin zijn Volkscommissaris voor Voedsel Anastas Mikoyan al een kookboek – het ‘kniga o vkusnoi i zdorovoi pishche’, ‘boek van lekker en gezond voedsel’ – samenstellen, waarmee één grote Sovjet-eetcultuur gecreëerd moest worden, bijvoorbeeld door het boek decennialang van overheidswege cadeau te doen bij huwelijken.

Mikoyan bleef daarbij echter bewust erg vaag, zodat de meer dan 100 etnische groepen in het gigantische land er toch hun eigen ding mee konden doen: door het bijvoorbeeld te hebben over ‘vlees’ als ingrediënt – zonder te specificeren wélk vlees – bleef er nog wat ruimte voor interpretatie in de kookpot. Daarom beschouwen veel mensen wereldwijd borsjt nu als “Russisch”, terwijl de Russische variant van de soep – het volgens kenners veel minder lekkere shchi – eigenlijk geen rode biet bevat.

Erkend als erfgoed

De Russische inval in Oekraïne stelde de debatten over borsjt weer op scherp: een maand geleden diende Kiev een kandidatuur in om het gerecht via een spoedprocedure te bestempelen als Oekraïens erfgoed. Met succes: het Unesco-comité erkende “de cultuur van de Oekraïense borsjtkeuken” vrijdag officieel. De borjstcultuur staat nu op de werelderfgoedlijst voor immateriële goederen die dringend bescherming nodig hebben.

De VN vreest namelijk voor de negatieve gevolgen voor de traditie in Oekraïne door de oorlog. “Het bestaan van de soep is niet in gevaar, maar het is het menselijk en levend erfgoed met deze soep verbonden dat gevaar loopt, door de gedwongen verplaatsing van gemeenschappen als gevolg van het gewapende conflict”, aldus de VN-organisatie in een verklaring.

De Oekraïense minister van Cultuur Oleksandr Tkatchenko reageerde verheugd op de beslissing. “Oekraïne zal zowel de borjstoorlog als deze oorlog winnen. Oekraïne zal het recept delen met alle beschaafde landen – en zelfs met onbeschaafde landen, zodat zij tenminste iets lichts, smakelijks en Oekraïens hebben”, sneerde hij.

In Moskou werd met ironie gereageerd op de Oekraïense vreugde. “Wat volgt er nu? De varkens die erkend worden als Oekraïens nationaal product?”, sneerde Maria Zakharova, woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten