Omstreden verdrag over gevangenenruil tussen ons land en Iran goedgekeurd in Kamercommissie

Olivier Vandecasteele (links) werd eind februari opgepakt in Iran, Ahmadreza Djalali (rechtsboven) zit al sinds 2017 in een Iraanse cel. Assadollah Assadi (rechtsonder) werd in ons land veroordeeld tot 20 jaar cel. 

Olivier Vandecasteele (links) werd eind februari opgepakt in Iran, Ahmadreza Djalali (rechtsboven) zit al sinds 2017 in een Iraanse cel. Assadollah Assadi (rechtsonder) werd in ons land veroordeeld tot 20 jaar cel. ©  rr

Het protocol dat België en Iran gesloten hebben over de overdracht van veroordeelde gevangenen, is goedgekeurd in de Commissie Buitenlandse Zaken. Het verdrag zou het mogelijk maken om de Belgische ngo-medewerker Olivier Vandecasteele en de Zweedse VUB-professor Ahmadreza Djalali naar België te halen, al staat daar wel tegenover dat ons land dan de Iraanse diplomaat Assadollah Assadi zou moeten uitleveren aan Iran. Die man werd vorig jaar in Antwerpen veroordeeld tot 20 jaar cel voor zijn rol in een verijdelde bomaanslag in Parijs in 2018. Het verdrag moet nu nog goedgekeurd worden in de plenaire zitting van de Kamer.

trb, jvh

De bevoegde Kamercommissie stemde woensdag over een ontwerp dat een wettelijke basis biedt voor vijf verdragen, die zich allemaal situeren op het gebied van gerechtelijke samenwerking. Een van die verdragen wordt met Iran gesloten, en zou het mogelijk maken veroordeelden terug te brengen naar hun thuisland om daar zijn of haar straf uit te zitten. Beide betrokken partijen kunnen iemand die overgebracht werd echter ook gratie, amnestie, of omzetting van straf verlenen, luidt het in de tekst.

LEES OOK. Zonder dat hij het weet, ligt hij aan de basis van omstreden deal: Olivier werd op reis van straat geplukt, vijf maanden later zit hij nog in Iraanse cel

De kwestie is dan ook delicaat. Het ligt immers bijzonder gevoelig dat bijvoorbeeld een veroordeelde Iraanse terrorist zou kunnen worden overgedragen aan Teheran. Niet alleen de oppositie hamerde de afgelopen dagen al op die nagel, ook binnen de meerderheid leefde daarover bezorgdheid. Niet in het minst bij de groenen, waar de term “gijzelingsdiplomatie” viel.

“Iran heeft zelf voor wisselmunt gezorgd”

Ook in de commissie woensdag was de kritiek niet van de lucht. Oppositiepartij N-VA wees erop dat er een negatief reisadvies voor Iran bestaat. “Uw verdrag werd afgesloten in maart, voor de ontvoering van Olivier Vandecasteele. Dit is het eerste effect van uw verdrag: ik sluit niet uit dat Iran voor wisselmunt heeft gezorgd”, klonk het. Ook Groen vreesde dat dit verdrag Iran net zal aanzetten om meer te gijzelen. “België moet zich weerbarstig blijven opstellen, want er is het risico op systematische chantage”, klonk het.

Bovendien is de deal niet van toepassing op de Belgische ngo-medewerker, omdat die vooralsnog niet veroordeeld is, merkte N-VA-fractievoorzitter Peter De Roover op. “Eigenlijk vertellen we die man dat hij snel veroordeeld moet worden en dan zeker niet in beroep mag gaan”, wierp hij Van Quickenborne voor de voeten. De ter dood veroordeelde VUB-gastprofessor Ahmadreza Dajalali komt dan weer niet in aanmerking omdat hij niet de Belgische, maar de Zweedse nationaliteit heeft.

LEES OOK. Heisa over Belgische gevangenenruil met Iran: wat is er aan de hand, wie willen we ruilen en openen we zo de doos van Pandora?

PVDA beschuldigde de regering ervan “niet transparant” en “niet overtuigend” te zijn. De partij is het weliswaar eens met het verdrag zelf, “maar niet met de wijze waarop het allemaal in zijn gang gegaan is”.

Controle door parlement

Regeringspartij Vooruit vroeg de oppositie echter om realisme. “Met sommige regimes moet je niet praten? De realiteit toont dat dit niet gemakkelijk is. Ik heb ook nergens gehoord hoe het dan wel zou moeten gebeuren.” Ook CD&V had het over “het pad van het minste kwaad, zij het met lange tanden. Maar we kiezen hier voor de rechtsstaat.”

Binnen de meerderheid waren vooral Groen en Ecolo bezorgd om de tekst. Fractieleider Wouter De Vriendt vroeg Van Quickenborne om het parlement te betrekken bij de controle op de uitvoering van het verdrag. De minister wil bekijken hoe dat kan en denkt bijvoorbeeld aan parlementaire zittingen achter gesloten deuren, antwoordde hij.

Van Quickenborne: “Wij hebben de hete kolen uit het vuur gehaald”

Van Quickenborne ging ook dieper in op de kritiek, bijvoorbeeld van de Verenigde Staten. “Ik wil niet dat ons land de les gespeld wordt door de VS. Ik verwijs naar een deal tussen de VS en Iran, waarin ook zulke ruiloperaties beschreven staan. In Amerika is er bovendien geen vervolging, geen berechting, geen gevangenisstraf; neen, het gaat over een deal.”

“Ons land en onze justitie hebben vier personen beschuldigd, vervolgd, berecht, en veroordeeld. Dat is de verpletterende verantwoordelijkheid die wij hebben genomen als land. Tot grote ontgoocheling en verbijstering van Iran, want zij hebben onze procesgang nooit erkend. Wij hebben met dat proces de hete kolen uit het vuur gehaald. Die mensen zitten in de gevangenis. Deals maken, dat is pas toegeven aan chantage. Het argument dat we daarmee signaal geven aan Iran over straffeloosheid klopt niet. Wij zullen doen wat we altijd al deden: vervolgen en berechten (waarop N-VA hoonde: “...en dan vrijlaten”, red.).”

Goedgekeurd

Na een kleine drie uur debat werd het wetsontwerp uiteindelijk goedgekeurd in de Commissie. Groen en Ecolo stemden samen met de rest van de meerderheidspartijen voor. Oppositiepartijen PVDA en Vlaams Belang onthielden zich, de N-VA stemde tegen.

De stemming in plenaire vergadering is overigens nog niet voor donderdag. De Vlaams-nationalisten vroegen de goedkeuring van het verslag tijdens een volgende zitting van de Commissie, waardoor de plenaire behandeling van de tekst wellicht opschuift tot een van de laatste zittingen voor het reces.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten