Te weinig personeel, te weinig treinen en nu ook drie dagen staking: “Maar er ging nog nooit zoveel geld naar NMBS”

De NMBS zit in een storm waar het maar niet uit geraakt. Te weinig personeel en te weinig treinen, en daardoor teveel vertraging en teveel miserie voor de reizigers. Als klap op de vuurpijl volgen deze week dan nog drie dagen staking. De ambitie van de regering om van de spoorwegen de ruggengraat van de mobiliteit te maken, lijkt bijzonder veraf.

Farid El Mabrouk

Maar liefst drie dagen lang leggen de vakbonden het spoor plat. Van vanavond tot dinsdagavond leggen de traditionele treinbonden het werk neer. Woensdag en donderdag doet de onafhankelijke treinbestuurdersbond ASTB hetzelfde. Morgen rijdt door de minimale dienstverlening nog wel een kwart van de treinen, maar wat de staking de twee dagen nadien gaat opleveren, is nog niet duidelijk. Indien veel bestuurders actie voeren, wordt het uiteraard moeilijk.

Het is een zoveelste domper voor de pendelaars, die de voorbije maanden al heel wat kommer en kwel kenden. Het gevolg van een situatie waar de NMBS maar niet uit lijkt te raken. Vooral een chronisch gebrek aan personeel is nefast. Er staan al een hele tijd 300 vacatures open, maar vooral in Antwerpen en Henegouwen vindt de maatschappij maar geen nieuwe mensen. Het doet de werkdruk toenemen, wat dan weer leidt tot meer vertrekkers en een groter ziekteverzuim. “Vakantie opnemen, is voor velen moeilijk. Het aantal compensatiedagen bedraagt ondertussen 13.000, maar ook die opnemen, lukt niet. Het absenteïsme draait in bepaalde depots daardoor rond de 15 procent”, zegt Gunther Blauwens, nationaal secretaris van ACOD Spoor. “De mensen zitten op hun tandvlees”, zegt zijn ACV-collega Koen De Mey. De NMBS wil daarom naast de 1.300 aanwervingen voor 2023 nog eens een reserve van 300 bijkomende cheminots aanleggen. Of dat gaat lukken, is een andere vraag.

Te weinig treinen

Door een gebrek aan personeel lag het aantal geschrapte treinen nog nooit zo hoog. Dat er ook gewoon te weinig treinen zijn, is een ander, even groot probleem. Boosdoener daar is Alstom Bombardier, de treinbouwer die eind vorig jaar al 445 nieuwe dubbeldekwagons had moeten leveren, maar momenteel nog maar aan de helft zit. Het bedrijf betaalde al 200 miljoen euro boete, maar kan pas eind 2024 aan zijn verplichtingen voldoen. Een ramp voor de NMBS, dat noodgedwongen aftandse toestellen moet inzetten of gewoon veel kortere treinen dient in te leggen. Reizigers moeten daardoor noodgedwongen als sardienen in een blik de rit uitdoen, of gewoon wachten op de volgende trein omdat er geen plaats is. En de oude toestellen laten het vaak afweten, waardoor er nog minder rollend materieel is. Een vicieuze cirkel.

Te weinig personeel en te weinig treinen: het doet de stiptheid en de dienstverlening geen deugd. Met zo’n 90 procent zit die stiptheid op het laagste niveau sinds 2018. Dat de tevredenheid bij de pendelaars niet bijster hoog is, is dan ook niet verrassend. Het maakt het voor de NMBS moeilijk om de reizigers terug te winnen die het sinds de coronacrisis had verloren. Ook nu is zo’n 10 procent van de pendelaars die voor 2020 wel nog de trein namen nog niet teruggekeerd. “En als de situatie blijft zoals nu, zouden reizigers wel eens voor de auto kunnen kiezen”, waarschuwt De Mey.

“Er ging nog nooit zoveel geld naar de NMBS”

De vakbonden staken deze week niet alleen tegen de NMBS, maar ook tegen de regering. Volgens hen is er te weinig geld om de problemen op te lossen. Maar volgens minister Gilkinet is er nog nooit zoveel geld in de spoorwegen gepompt.

Twee miljard gingen er de voorbije jaren al naar de NMBS. Alleen is het geld dat niet naar de dagelijkse werking ging, maar diende om de verliezen te compenseren van de covidcrisis en om de torenhoge energierekeningen te betalen. Maar zelfs dan is het budget nog met 9 procent gestegen, benadrukt de Ecolo-minister. Voor de komende jaren krijgen de spoorwegen 340 miljoen euro per jaar, wel minder dan wat NMBS en Infrabel vroegen. Om die reden worden een aantal investeringen en plannen - zoals de spoorlijn naar de luchthaven van Charleroi - naar later verschoven. Tegen eind dit jaar moet er een beheerscontract klaarliggen waarin alle engagementen en de daarbij horende middelen worden vastgelegd. Dat moet de NMBS op lange termijn een toekomst geven, klinkt het. Op korte termijn moeten de 300 extra aanwervingen soelaas bieden.

BELUISTER OOK ONZE PODCAST VROLIJKE VREKKEN OVER DE NMBS-TARIEVEN

Kwart van treinen rijdt

©  IMAGEGLOBE

Als gevolg van de treinstaking zal dinsdag maar een kwart van de treinen rijden, meldt spoorwegmaatschappij NMBS.

NMBS heeft op basis van het aantal personeelsleden dat niet deelneemt aan de staking een alternatieve treindienst uitgewerkt. Zo goed als alle P-treinen (piekuurtreinen) worden geschrapt. Voorts rijden twee op de vijf IC-treinen, dat zijn de treinen tussen de grote steden. Daarnaast rijdt ook een op de vier L-treinen en voorstedelijke S-treinen.

De hinder zal het grootst zijn in Wallonië. In het grootste deel van de provincies Namen en Luxemburg en in een deel van Waals-Brabant rijden geen treinen. Dat komt volgens NMBS omdat er onvoldoende personeel beschikbaar is in het seinhuis van Infrabel in Namen, dat noodzakelijk is om het treinverkeer veilig te laten verlopen.

NMBS raadt de reizigers aan om hun treinreis goed voor te bereiden. De details van de dienstregeling kunnen vanaf maandagochtend geraadpleegd worden via de online reisplanner van NMBS, via de app of website.

Ook wegens de vakbondsacties op woensdag 30 november en donderdag 1 december zal een alternatieve dienstregeling worden uitgewerkt, waarover telkens twee dagen op voorhand - dus op maandag en dinsdag - gecommuniceerd zal worden door de NMBS.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten