Vivaldi verdeeld over excuses voor koloniaal verleden

© REUTERS

De federale meerderheidspartijen zijn het oneens over het aanbieden van spijtbetuigingen, dan wel excuses voor de wandaden tijdens de kolonisatie van Congo, Rwanda en Burundi. Volgens liberalen en christendemocraten kunnen verontschuldigingen voor punctuele dossiers, maar niet voor het systeem als dusdanig. Socialisten en groenen pleiten wèl voor excuses. Voor de PS is dat zelfs een lat waar de Kamer niet onder mag gaan.

De bijzondere Kamercommissie die zich buigt over ons koloniaal verleden, nadert zowat 2,5 jaar na de start van haar werkzaamheden de eindmeet. Vorige week kwam voorzitter Wouter De Vriendt naar buiten met zijn voorstel over de aanbevelingen die de commissie zou doen. Daarin ziet hij af van herstelbetalingen, maar is wel plaats voor een veroordeling van het koloniaal regime én verontschuldigingen van de Kamer. Bovendien vraagt de ontwerptekst dat de uitvoerende macht, dus de regering en de koning, gelijkaardige stappen zou zetten, net als andere actoren die hebben bijgedragen tot de kwalijke gevolgen van het regime.

Maar binnen Vivaldi zijn de meningen verdeeld over die verontschuldigingen. MR, Open VLD en CD&V volgen die aanbeveling niet. Zij verwijzen daarbij naar de spijtbetuigingen van koning Filip tijdens zijn bezoek aan Congo van een half jaar geleden. “De koning heeft het verleden recht in de ogen gekeken”, stelde Maggie De Block (Open VLD). “Dat was een kantelpunt, maar voor sommigen was het blijkbaar niet voldoende. Ik vraag me af of het voor hen ooit voldoende zal zijn.” 

“Spijtbetuigingen zijn beter dan formele verontschuldigingen”, vindt Jan Briers (CD&V), “want ze gaan waarover het moet gaan, namelijk de morele kant van de zaak.” Volgens hem dienen verontschuldigingen voor zeer concrete dossiers, zoals is gebeurd bij de metissen of de familie van de vermoorde premier Patrice Lumumba, maar niet voor een systeem als dusdanig. Briers gelooft ook dat de burgers van de drie landen veel meer nood hebben aan een “diepgaande en hartelijke samenwerking”, bijvoorbeeld rond onderwijs en landbouw. “Het zijn ook eerder uitzonderingen die verontschuldigingen vragen.”

De linkerzijde van Vivaldi is daarentegen wél voorstander van excuses.  ”Ik begrijp niet waarom Congolezen daarom zouden moeten vragen”, wierp Joris Vandenbroucke (Vooruit) tegen. “Na de vele hoorzittingen is het gepast om ook excuses uit te spreken.” Guillaume Defossé (Ecolo-Groen) zat op dezelfde golflengte, maar Christophe Lacroix (PS) ging nog een stap verder. “Als er geen formele veroordeling is van het koloniaal systeem en geen vraag om excuses van de Kamer en de uitvoerende macht, dan is deze commissie een flagrante mislukking”, klonk het fors.

Op de achtergrond speelt daarbij ook de vraag of excuses tot herstelbetalingen kunnen leiden. Zoals gezegd pleit voorzitter De Vriendt niet voor herstelbetalingen. Hij merkt op dat de experten in hun rapport aangeven dat excuses geen juridische implicaties en dus ook geen herstelbetalingen impliceren. Thomas Roggeman van oppositiepartij N-VA was daar niet van overtuigd en drong aan op een nota van de juridische diensten van de Kamer. 

Hij kreeg daarvoor de steun van Annick Ponthier (Vlaams Belang) en Briers. “We moeten absoluut vermijden dat België in een juridische veldslag terecht komt. Wel is hij bereid na te denken over een “instrument” dat erop gericht is projecten op het terrein te steunen die de bevolking ten goede komen. Dat staat volgens hem dus los van herstelbetalingen of ontwikkelingssamenwerking en er moeten geen bilaterale akkoorden over worden gesloten. 

Volgende maandag gaan de debatten over de aanbevelingen voort.

Aangeboden door onze partners

Hoofdpunten