Dementie voor het eerst belangrijkste doodsoorzaak: kan je preventief iets doen? “Leer nieuwe dingen en let op je gehoor”

©  Shutterstock

Almaar vaker sterven Belgen aan de gevolgen van dementie. Tussen 2004 en 2019 is het aantal overlijdens dat wordt toegeschreven aan de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie met ruim 70 procent toegenomen, zo blijkt uit sterftecijfers van Sciensano. Voor het eerst is het de belangrijkste doodsoorzaak in ons land. Een medicijn is er (nog) niet, maar preventief kan je wel actie ondernemen.

DVT, LS,

Bijna een op de tien overlijdens in ons land wordt toegeschreven aan dementie. In 2004 was dat nog zo’n 5 procent. Terwijl begin jaren 2000 nog minder dan 50 mensen per 100.000 inwoners aan een vorm van dementie stierven, is dat cijfer in 2019 opgelopen tot 84,5. In Vlaanderen is de impact van dementie op de sterftecijfers groter dan in Wallonië of het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De belangrijkste verklaring voor de forse stijging ligt volgens experts bij de vergrijzing van de bevolking. Voor vrouwen is dementie met voorsprong de belangrijkste doodsoorzaak en is de stijging veel meer uitgesproken dan bij mannen. Medicatie die de gevolgen van dementie countert, is er niet.

“Hoge leeftijd blijft de belangrijkste factor bij het ontstaan van dementie”, aldus Jan Steyaert van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen. “Maar uit steeds meer onderzoek blijkt dat tot wel 40 procent van dementie te maken heeft met levensstijl. Er bestaan nog veel misverstanden over. In tegenstelling tot de algemene opvattingen, is dementie op zich geen ziekte. Het is de verzamelnaam voor een zestigtal ziektes die een invloed hebben op de cognitieve vaardigheden die door onze hersenen worden gestuurd.” Alzheimer is misschien het bekendste voorbeeld van een aandoening die onder de noemer dementie valt, maar er bestaat ook lewy body-dementie of vasculaire dementie. Deze laatste is het gevolg van een slechte doorbloeding van de hersenen door schade aan de bloedvaten. Een gezond hart en bloedvaten zullen het risico op dementie in het algemeen, maar zeker op vasculaire dementie, aanzienlijk verminderen.

Erfelijkheid

Dat is goed nieuws aangezien we onze hersengezondheid voor een deel dus zelf in handen kunnen nemen door gezond te leven. “Vaak leeft nog het idee dat dementie vooral erfelijk is, maar dat is meestal niet zo. Vooral jongdementie is erfelijk en dus moeilijk te voorkomen. Gelukkig is dat voor veel andere vormen van dementie niet het geval”, aldus Steyaert. “Toch is het moment waarop de diagnose wordt gesteld vaak te laat om het ziekteproces nog om te keren. De meeste vormen van dementie kennen namelijk een heel traag ziekteverloop dat tien tot vijftien jaar eerder begonnen is. Op het moment dat de schade zichtbaar wordt, is ze niet meer te herstellen. Net daarom is preventie zo belangrijk.”

Zo hou je je hersenen gezond

“Hersengezondheid is veel meer dan het invullen van kruiswoordraadsels en sudoku’s”, benadrukt Steyaert. Met deze tips hou je je brein in goede vorm.

• Leer nieuwe dingen: leer bijvoorbeeld een nieuwe taal aan, of speel een instrument.

• Eet gezond: wat goed is voor je aders, is ook goed voor de doorbloeding van je brein. Gezond eten is dus cruciaal.

• Rook niet en beperk je alcoholgebruik: beide hebben een negatief effect op de gezondheid van onze bloedvaten.

• Blijf sociaal actief: eenzaamheid kan tot depressie leiden en op termijn dementie in de hand werken. Onderhoud dus je sociale contacten.

• Laat je behandelen bij gehoorproblemen: wie een verminderd gehoor heeft, heeft vaak minder communicatieve prikkels en loopt daardoor meer kans op dementie.

Dit artikel verscheen voor het eerst in mei 2022.

Aangeboden door onze partners

Lees ook

Hoofdpunten