'Grootste drama ooit in onze Kerk'

De grootste crisis die de Belgische Kerk ooit heeft meegemaakt. Een drama waar de Kerk decennia de gevolgen van zal dragen. Een bom. Kerkanalysten schuwden gisteren de grote woorden niet. Het is dan ook een wereldprimeur: een bisschop die ontslag neemt na seksueel misbruik van een minderjarige. Koen Baumers

'Ik ben zeer aangeslagen en diep gekwetst. Dit is een drama voor alle mensen die zich in de Kerk engageren', zegt Bert Claerhout, sinds vorig jaar hoofdredacteur van het weekblad Kerk & Leven. 'Ik kan wel zeggen dat mijn geloof niet afhangt van een bisschop, maar dat is praat voor de vaak. Voor veel mensen die het beste van zichzelf geven, is dit vreselijk om te horen. Ik heb te doen met hen en met de priesters die hun werk doen zoals het hoort. Ik doe al sinds halfweg de jaren tachtig verslag over de katholieke Kerk, maar dit is het absolute dieptepunt.'

Ook Mieke Van Hecke, directeur-generaal van het katholieke onderwijs in Vlaanderen, is zwaar aangeslagen door het nieuws. 'Ik voel verdriet voor alle Vlamingen die als vrijwilliger aan de slag zijn in de Kerk en nu meegetrokken worden in een vertrouwenscrisis. Het treft me als lid van de Kerk, maar ook op persoonlijk vlak. Voor Broederlijk Delen ging ik met Roger op inleefreis naar Haïti.'

Schijnheilig

'Ik heb monseigneur Roger Vangheluwe persoonlijk gekend als een correct man', zegt kerkjurist Rik Torfs. 'Vangheluwe was een van de populairste Belgische bisschoppen. Ik leef mee met het slachtoffer, maar ook met Vangheluwe en met de priesters, voor wie dit ook een zware slag is.'

Want een vertrouwenscrisis, dat is het. 'Het versterkt het gevoel van schijnheiligheid dat al een tijdje door de Kerk waart', zegt Toon Osaer, directeur van uitgeverij Halewijn en voormalig hoofdredacteur van Kerk & Leven. 'Veel mensen zullen ontmoedigd zijn. Het gaat om een bisschop, niet zomaar om een priester. Iedereen kan een gezicht kleven op die man: dat komt veel erger over dan alles wat er in bijvoorbeeld Ierland is gebeurd.'

'De boodschap van het evangelie is waardevol en het geloof hangt niet af van wat één bisschop doet, maar dit heeft onmiskenbaar veel schade aangericht. Het zal voor veel mensen net datgene te veel zijn om nog vertrouwen te hebben.'

'Dit is een tragedie die zijn sporen zal nalaten en waar de Kerk nog tientallen jaren de facturen voor zal betalen', zegt Bert Claerhout. 'In de toekomst zal elke bisschop die een uitspraak doet over seksuele moraal weggelachen worden. Ze zullen bestempeld worden als huichelaars en hypocrieten. Als er nog slachtoffers zijn die nog niet met hun leed naar buiten zijn gekomen, laat ze dat dan alsjeblief nu doen. Want de Kerk is op dit ogenblik toch al niet geloofwaardig.'

'Er is de afgelopen vijfentwintig jaar een andere mentaliteit gegroeid', zegt Rik Torfs. 'Pedofiliezaken kunnen niet langer onder de mat geveegd worden. Er is meer openheid en transparantie. Dat heeft zijn goede kanten, maar anderen betalen de prijs voor die nieuwe mentaliteit.'

'De reactie van de Kerk in deze kwestie was het enige lichtpunt op deze donkere dag', zegt Claerhout. 'Er was kritiek op de commissie voor klachten over seksueel misbruik, maar de Kerk heeft duidelijk gemaakt dat er wel degelijk doortastend optreden mogelijk is.'

'Die openheid is belangrijk, zodat slachtoffers het gevoel krijgen dat ze au sérieux genomen worden', zegt Toon Osaer. 'Dat is nu het allerbelangrijkste, want het zijn zij die gekwetst zijn voor het leven. De Kerk kan hier alleen uitgeraken door de boodschap van het evangelie op een bescheiden manier uit te dragen.'

Woord van moed

'De boodschap is belangrijker dan de boodschapper, al zou het beter zijn als ze samenvallen', zegt Mieke Van Hecke. 'Ik hoop dat veel mensen dat onderscheid kunnen blijven maken, zodat er ook morgen nog een Kerk kan zijn. Laat ons hopen dat er een bescheiden Kerk kan uitkomen, gedragen door de gelovigen. Als de hiërarchische verhoudingen en de arrogantie van kerkleiders verdwijnen, is dat toch een pluspunt van de crisis.'

'Het is goed dat aartsbisschop Léonard zo open is geweest', zegt Osaer. 'Misschien was het nog beter geweest als hij een woord van moed tot de vele gewone gelovigen had gericht. Want de overgrote meerderheid van de mensen die actief zijn binnen de Kerk, is het vertrouwen waard. Door de boodschap van het evangelie uit te dragen, kan de Kerk stap voor stap duidelijk maken dat mensen weer vertrouwen kunnen hebben.'

'Door boetedoening zal de Kerk hier gelouterd uitkomen', zegt ook Bert Claerhout. 'Het is dan aan commissies en instituten om te zorgen dat het nooit meer kan gebeuren.'

Door Koen Baumers
AANGERADEN